|
Zwieńczeniem bramy prowadzącej do pijarskiego kościoła
Przemienienia Pańskiego w Krakowie jest rzeźba przedstawiająca tors ks.
Stanisława Konarskiego. Kościół znajduje się na Starym Mieście przy ul.
Pijarskiej. Zamyka perspektywę ul. św. Jana. Ks. Stanisław
Konarski (1700-1773), uczony zakonnik, profesor na katedrze wymowy w
rzymskim Collegium Nazarenum, nie bywa uważany za naukowca. Ceni się go
jako publicystę, prawodawcę, twórcę Collegium Nobilium i reformatora
szkolnictwa polskiego, dzieł naukowych jednak po sobie nie pozostawił.
Jego pisma, szczególnie Mowa o wychowaniu uczciwego człowieka i dobrego
obywatela oraz Ustawy wizytacji apostolskiej dla polskiej prowincji szkół
pobożnych, zawierają jednak myśl pedagogiczną, której znaczenia nie sposób
przecenić. Idee te zostały wcielone w życie w Collegium Nobilium,
wszystkich szkołach pijarskich, a wkrótce w całym polskim szkolnictwie i
przyniosły znakomite efekty. Zatwierdzona przez papieża w
roku 1754 reforma Konarskiego polegała na zbliżeniu szkoły do życia,
wychowaniu obywatelskim i nastawieniu na kształcenie elit. Obok łaciny
wprowadzono język polski i języki nowożytne: francuski, niemiecki lub
włoski. Położono nacisk na naukę historii powszechnej i historii Polski,
geografii polskiej i powszechnej, astronomii, filozofii, matematyki i
dyscyplin przyrodniczych. Uczono zagadnień politycznych i prawnych. W
nauczaniu religii wprowadzono po raz pierwszy elementy teologii moralnej i
czytanie Biblii. Ze szkół zachodnich przeniesiono na grunt polski
ćwiczenia w szermierce, jeździe konnej, tańcu i muzyce. Szkoła Konarskiego
łączyła umiejętnie tradycję z postępem.
Konarski zmarł w Warszawie w roku 1773. Pochowano go w podziemiach
kościoła Pijarów przy ul. Długiej. Stanisław August Poniatowski miał
zamiar wzniesienia pomnika Stanisława Konarskiego w Warszawie, do czego
jednak nie doszło. Po powstaniu listopadowym warszawski kościół Pijarów
stał się cerkwią. Usunięte z podziemi prochy pijarów umieszczono w
zbiorowej mogile na Powązkach. Serce Konarskiego trafiło natomiast w roku
1882 do kościoła Pijarów w Krakowie. Krakowskie popiersie
ks. Stanisława Konarskiego powstało w roku 1889. Autorem rzeźby jest
Tadeusz Błotnicki (1858-1928). (fig) |
