ŁÓDŹ 30 września doktoraty honorowe Uniwersytetu Medycznego otrzymali profesorowie Miriam Katz z Ben Gurion University of the Negev w Izraelu oraz Ryszard Gryglewski z Collegium Medicum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prof. M. Katz aktywnie uczestniczy w badaniach nad fizjologią płodu oraz fizjologią porodu. Jako jedna z pierwszych scharakteryzowała zmiany w hemostazie płodu w powiązaniu ze specyficznymi zmianami występującymi w KTG, opisała zmiany w ruchach płodu występujące pod wpływem sterydów podanych matce oraz zwróciła uwagę na znaczenie poziomu kwasu mlekowego w diagnostyce niedotlenienia okołoporodowego. Jej publikacja Fetal well−being. Physiological basis and methods for assessment należy do klasyki tego zagadnienia. Prof. R. Gryglewski koncentruje się na badaniach roli śródbłonka w regulacji układu krążenia. Ich szczególnie spektakularnym rezultatem było odkrycie prostacykliny w 1976 r. wspólnie z S. Buntingiem, S. Moncadą i sir J. Vane’em. Badania uczonego wykazały, że wydzielanie prostacykliny i EDRF przez komórki śródbłonka jest procesem sprzężonym oraz wyjaśniły wpływ nadtlenków lipidów na biosyntezę prostacykliny. Prof. Gryglewski otrzymał 8 doktoratów honoris causa. Jest laureatem nagrody FNP.
RZESZÓW/WARSZAWA/
CZERNIOWCE
30 września Uniwersytet im. Jurija Fedkowicza w Czerniowcach, podczas uroczystości z okazji 130. rocznicy powołania uczelni, wyróżnił tytułami doktorów honorowych trzech uczonych. Dwóch z nich to Polacy, profesorowie Włodzimierz Bonusiak i Stefan Kozak. Pierwszy jest historykiem, rektorem Uniwersytetu Rzeszowskiego, zasłużonym dla rozwoju kontaktów między swoją uczelnią i ukraińskim uniwersytetem, organizatorem konferencji naukowych z udziałem historyków z obu uczelni. Drugi to kierownik Katedry Ukrainistyki Uniwersytetu Warszawskiego, historyk literatury, komparatysta, folklorysta, badacz ukraińskiej myśli filozoficznej i społecznej oraz stosunków polsko−ukraińskich od czasów najdawniejszych do współczesności, doktor honoris causa Uniwersytetu Kijowskiego i Podkarpackiego, członek zagraniczny Ukraińskiej Akademii Nauk (w Kijowie i Nowym Jorku), członek Towarzystwa Naukowego KUL i Towarzystwa Naukowego NTSZ, prezes Polskiego Towarzystwa Ukrainoznawczego oraz wiceprezydent Międzynarodowej Asocjacji Ukrainistów.
WROCŁAW 4 października prof. Wilibald Winkler otrzymał tytuł Honorowego Profesora Politechniki Wrocławskiej. Uczony jest emerytowanym profesorem Politechniki Śląskiej, byłym rektorem tej uczelni. Pełnił w przeszłości m.in. funkcję podsekretarza stanu w MENiS, był członkiem Zespołu Negocjacyjnego w sprawie przystąpienia Polski do Unii Europejskiej oraz wojewodą śląskim. Senat PWr. uhonorował go w uznaniu zasług dla wieloletniej współpracy z Wydziałem Elektrycznym, w szczególności w zakresie wspólnych opracowań naukowych, wspólnej działalności badawczej i edukacyjnej, a także recenzji prac doktorskich, habilitacyjnych i dorobku naukowo−dydaktycznego kandydatów do tytułu naukowego i na stanowisko profesora.
ŁÓDŹ W dniach 6−9 października odbyła się międzynarodowa konferencja realizatorów programu europejskiego COST B21 „Physiological modelling of MR image formation” („Modelowanie obrazów tomograficznych rezonansu magnetycznego dla odwzorowania procesów fizjologicznych zachodzących w tkankach”). Projekt realizują instytucje z krajów bogatych (Wielka Brytania, Dania, Norwegia i inne) oraz nowych krajów UE, które nie mogą pozwolić sobie na zakup tomografów rezonansu magnetycznego, za to posiadają kadrę przygotowaną do prowadzenia badań naukowych w zakresie rozwoju ilościowych metod diagnostyki medycznej. Polskę reprezentuje zespół badawczy z Instytutu Elektroniki Politechniki Łódzkiej, kierowany przez prof. Andrzeja Materkę, który jest wiceprzewodniczącym programu oraz szefem grupy roboczej „Software, Simulation and Modelling”.
)
WARSZAWA
Program „Laboratorium” powstał we wrześniu 1985 i jest najstarszym istniejącym telewizyjnym programem popularnonaukowym. Do dziś na antenie TVP pojawiło się ok. 430 nowych wydań. Głównym celem programu jest promocja osiągnięć polskich naukowców i konstruktorów. Były zatem relacje z najciekawszych laboratoriów (CERN, Dubna, Berkeley, Darmstadt, Brookhaven), reportaże z ciekawych wydarzeń (całkowite zaćmienie Słońca, badania na platformie Petrobalticu, ćwiczenia ratowników górniczych i wodnych, zabiegi w Centrum Diagnostyki i Terapii Laserowej) oraz filmy dotyczące interesujących problemów naukowych (superciężkie jądra, biotechnologiczna insulina). Program od początku prowadzony jest przez red. Wiktora Niedzickiego. Wśród gości programu, oprócz znakomitych polskich uczonych, byli laureaci Nagrody Nobla. Na programie „Laboratorium” wychowało się już całe pokolenie ludzi zafascynowanych nauką i techniką. Dziś są to doktorzy, a czasem nawet profesorowie. Program oglądają teraz ich dzieci.
PUŁTUSK/FROMBORK Po dwuletnich poszukiwaniach archeologicznych w katedrze we Fromborku odnaleziono grób Mikołaja Kopernika i zidentyfikowano jego czaszkę. Udało się odtworzyć rysy twarzy wielkiego astronoma, który zmarł w 1543, w wieku 70 lat. W czasie prac wykopaliskowych w katedrze, prowadzonych pod kierownictwem prof. Jerzego Gąssowskiego, archeologa z Wyższej Szkoły Humanistycznej w Pułtusku, znaleziono liczne pochówki pod posadzką świątyni. Z dokumentów historycznych wiadomo było, że Kopernik, będący kanonikiem fromborskiej katedry, spoczął pod ołtarzem Świętego Krzyża, ale szczątki pochowanych tam osób były ze sobą przemieszane. Prof. Karol Piasecki, antropolog z Uniwersytetu Szczecińskiego, zidentyfikował czaszkę Kopernika, a specjaliści z Centralnego Laboratorium Kryminalistycznego Komendy Głównej Policji za pomocą programu komputerowego odtworzyli rysy twarzy astronoma.
)
ŁóDŹ
Ponad 16 mln zł kosztować będzie modernizacja i wyposażenie pofabrycznego budynku przeznaczonego na siedzibę Centrum Kształcenia Międzynarodowego Politechniki Łódzkiej. Środki na realizację inwestycji w 75 proc. pochodzą z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, a w 25 proc. z budżetu państwa. Realizację inwestycji rozpoczęto w październiku. Spodziewany czas trwania inwestycji to 12 miesięcy. W nowoczesnym budynku Centrum, oprócz zajęć prowadzonych metodą tradycyjną, odbywać się będą zajęcia metodą Project Based Learning oraz e−learning. Po modernizacji w obiekcie znajdzie się 6 pomieszczeń dydaktycznych, 4 laboratoria komputerowe, 2 laboratoria językowe, 6 pokojów niezbędnych do pracy metodą Project−Based Learning oraz 2 sale multimedialne. Budynek Centrum będzie przystosowany do potrzeb osób niepełnosprawnych. Powierzchnia użytkowa po adaptacji to 3606,1 m2.
TORUŃ W dniach 13−14 października w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika odbyła się konferencja „Cywilizacje azjatyckie na progu XXI wieku. Kultura – religia – polityka”. Spotkanie miało charakter interdyscyplinarny, wzięli w nim udział politolodzy, religioznawcy i kulturoznawcy z ośrodków uniwersyteckich z całej Polski. Podczas obrad w Instytucie Politologii UMK uczeni mówili o: współczesnej filozofii wschodniej, orientalizacji Zachodu, mniejszościach narodowych i etnicznych w Azji oraz o przeobrażaniu się nacjonalizmów we współczesnych społeczeństwach azjatyckich. Wśród poruszanych tematów znalazły się także: problemy demokratyzacji Chin w obliczu postępującej modernizacji oraz westernizacji społeczeństwa, kwestia narodowościowa na Tajwanie, islam w Europie, islam w państwach muzułmańskich, wpływy islamskie we współczesnej Hiszpanii oraz konflikty etniczne w państwach Kaukazu.
WARSZAWA W Urzędzie Miasta Stołecznego Warszawy zaprezentowano projekt stałej ekspozycji przyszłego Centrum Nauki Kopernik, które w latach 2006−08 zostanie wzniesione na warszawskim Powiślu. W przeciwieństwie do tradycyjnych muzeów techniki, ekspozycja umożliwi zwiedzającym aktywne uczestniczenie w eksperymentach naukowych. Na powierzchni ponad 6 tys. m2 będzie można prowadzić obserwacje i badania zjawisk fizycznych, reakcji chemicznych czy procesów biologicznych. Około 300 interaktywnych urządzeń i stanowisk ekspozycji pogrupowano w 6 działów: świat w ruchu, korzenie cywilizacji, człowiek i środowisko, światło, laboratorium nowych technologii, globalna wioska. Powstanie także nowoczesne cyfrowe planetarium i naukowa sala zabaw dla dzieci.
RZESZÓW Wydział Zarządzania i Marketingu Politechniki Rzeszowskiej otrzymał certyfikat ISO 9001 w zakresie świadczenia usług edukacyjnych. Wdrożenie systemu zarządzania jakością oznacza: stały nadzór i podnoszenie jakości procesów dydaktycznych, uporządkowanie zakresu uprawnień i odpowiedzialności na wszystkich stanowiskach, jasne i czytelne procedury postępowania, eliminację ewentualnych sporów kompetencyjnych, skrócenie czasu załatwiania spraw, umożliwienie rozwiązywania problemów na najniższym z możliwych poziomów zarządzania oraz przejrzystość postępowania. System zarządzania jakością wymusza: systematyczne badanie zadowolenia klientów, ustalanie celów do osiągnięcia, przez co praca staje się bardziej wydajna. Dzięki umowie o współpracy z Polską Izbą Handlu Zagranicznego studenci WZiM będą mogli otrzymywać certyfikaty „audytorów wewnętrznych” systemów zarządzania jakością.
)
WARSZAWA
Przeprowadzono gruntowny remont zabytkowej bramy przy głównym wejściu na Uniwersytet Warszawski od Krakowskiego Przedmieścia. Eklektyczna, murowana i kuta z żelaza, brama z rzeźbami Ateny i Uranii, wzniesiona w 1910 roku według projektu Stefana Szyllera – uznana za obiekt zabytkowy – była od lat wizytówką uniwersytetu. Koszty renowacji finansuje Europejski Fundusz Rozwoju Regionalnego w ramach programu „Trakt Królewski”. Remont bramy jest fragmentem szerszego planu porządkowania i rekonstrukcji historycznego centrum UW na Krakowskim Przedmieściu. Niedawno wyremontowano zabytkowy gmach dawnej Szkoły Głównej, w którym mieści się obecnie Instytut Archeologii.
TORUŃ Ponad 70 młodych konserwatorów i zabytkoznawców z Grecji, Czech, Niemiec, Szwajcarii i Polski przyjechało na VII Międzynarodową Konferencję Naukową Studentów i Absolwentów Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki „Konserwacja zabytków – studia i praktyka”, która odbyła się w dniach 13−15 października w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika. Jej organizatorem było Koło Naukowe Studentów Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki, działające na Wydziale Sztuk Pięknych. Młodzi konserwatorzy zaprezentowali m.in.: badania obrazów Aleksandra Gierymskiego w bliskiej podczerwieni, możliwości zastosowania promieniowania UV do dezynfekcji malowideł ściennych, badania konserwatorskie w obozie koncentracyjnym w Brzezince oraz nową metodę w badaniach dzieł sztuki – koherentną tomografię optyczną.
)
TORUŃ
Najnowsze rozwiązania proekologiczne w przemyśle, dotyczące m.in. oszczędności energii, można było poznać podczas VII Ogólnopolskiej Konferencji Naukowo−Technicznej „Osiągnięcia proekologiczne w przemyśle i energetyce”, którą w dniach 19−21 października zorganizował Wydział Chemii Uniwersytetu Mikołaja Kopernika. W spotkaniu wzięli udział zarówno naukowcy – chemicy i energetycy z polskich uniwersytetów i politechnik, jak i praktycy – przedstawiciele elektrociepłowni i elektrowni. Omawiano ocenę wpływu jakości środowiska na stan zdrowia ludzi, prośrodowiskowe technologie pozyskiwania i przetwarzania biogazu na cele motoryzacyjne, nowoczesne systemy segregacji i utylizacji odpadów komunalnych i nową generację modyfikatorów spalania paliw stałych i ciekłych.
KATOWICE W dniach 20−22 października, podczas VI Forum Kultury Słowa, odpowiadano na pytanie: Jaka jest polska polityka językowa wobec członkostwa Polski w Unii Europejskiej? Forum zorganizowała Rada Języka Polskiego przy współpracy Uniwersytetu Śląskiego, Szkoły Wyższej Psychologii Społecznej, Kolegium Nauczycielskiego w Bielsku−Białej i Towarzystwa Kultury Języka. Uczestniczyli w nim językoznawcy, socjolodzy, politolodzy oraz osoby odpowiedzialne za używanie języka polskiego w organizacjach unijnych. Podczas obrad mówiono o: roli języka narodowego na forum europejskim w dobie globalizacji, miejscu języków mniejszości narodowych, upowszechnianiu polszczyzny poza granicami kraju, wpływie języka dokumentów Unii Europejskiej na polszczyznę, świadomości językowej rodaków, roli instytucji (w tym Rady Języka Polskiego) w kształtowaniu polityki językowej, aksjologii polskiego języka publicznego. Podkreślano, że w czasach globalizacji język ojczysty jest fundamentem tożsamości narodowej.
RZESZÓW/DROHOBYCZ 20 października Państwowy Uniwersytet Pedagogiczny im. Iwana Franki w Drohobyczu nadał tytuł doktora honoris causa prof. W. Bonusiakowi, rektorowi Uniwersytetu Rzeszowskiego. Prof. W. Skotny, rektor ukraińskiej uczelni, w laudacji podkreślał zasługi, jakie prof. Bonusiak położył dla trwającej od 1967 współpracy obu uczelni. Przykładem tej kooperacji są m.in. zorganizowane ostatnio konferencje: „Drohobycz – miasto trzech kultur”, „Galicja i jej dziedzictwo” oraz „Musica Galiciana”. Intensywnie rozwija się wymiana studencka między obiema uczelniami.
BYDGOSZCZ Konferencja „Innowacje szansą dla regionu” zainaugurowała 20 października realizację projektu Regionalnej Strategii Innowacji dla Województwa Kujawsko−Pomorskiego KUJPOMRIS w ramach 6. Programu Ramowego UE. Projekt, koordynowany przez Akademię Techniczno−Rolniczą został zatwierdzony przez Komisję Europejską do realizacji w latach 2005−08. Jego budżet wynosi 460 tys. euro. Celem projektu jest opracowanie programu rozwoju gospodarczego regionu poprzez zwiększenie konkurencyjności przedsiębiorstw, m.in. dzięki innowacjom mającym swoje źródło w ośrodkach naukowych. W realizacji projektu uczestniczą: ATR w Bydgoszczy, Kujawsko−Pomorski Urząd Marszałkowski w Toruniu, UMK w Toruniu, Kujawsko−Pomorski Związek Pracodawców i Przedsiębiorców w Bydgoszczy, Zachodniopomorska Agencja Rozwoju Regionalnego w Szczecinie oraz Instituto Andaluz de Tecnologia i Agencia de Innovacion y Desarrollo de Andalucia z Sewilli.
)
WROCŁAW/WILNO
21 października prof. Jan Miodek otrzymał tytuł doktora honoris causa Wileńskiego Uniwersytetu Pedagogicznego. Senat uczelni docenił wybitne osiągnięcia naukowe i organizacyjne wieloletniego dyrektora Instytutu Filologii Polskiej UWr. Wilnianie wyróżnili prof. Miodka m.in. za zorganizowanie Studium Języka i Kultury Litewskiej w Uniwersytecie Wrocławskim oraz za rozwijanie współpracy dydaktycznej i naukowej między obu uczelniami. Prof. Miodek jest wybitnym językoznawcą, popularyzatorem współczesnej polszczyzny. Wielokrotnie nagradzany, m.in. telewizyjnym Wiktorem.
GDAŃSK W dniach 21−22 października odbyła się III edycja konferencji „Innowacje w marketingu”, zorganizowana przez Zakład Marketingu Instytutu Handlu Zagranicznego na Wydziale Ekonomicznym Uniwersytetu Gdańskiego. Na wykładach i spotkaniach mówiono o systemach informacji marketingowej polskich przedsiębiorstw, konkurencji i lojalności wobec marki, marketingu terytorialnym, nowych narzędziach komunikacji, możliwościach zarządzania internetowymi kampaniami reklamowymi, programach lojalnościowych. Gośćmi honorowymi spotkania byli: Michael J. Thomas, światowy autorytet w dziedzinie marketingu oraz prof. Jerzy Dietl, jeden z prekursorów myśli marketingowej w Polsce. W dyskusji i wykładach udział wzięli przedstawiciele czołowych uczelni z Polski.
TORUŃ Stu polskich i zagranicznych specjalistów w dziedzinie edukacji artystycznej wzięło udział w II Ogólnopolskiej Konferencji Edukacji Artystycznej EDUART „Metafora – Sztuka – Aktywność Twórcza”, która odbyła się w dniach 20−21 października w Uniwersytecie Mikołaja Kopernika. Toruńska konferencja, organizowana przez Zakład Edukacji Artystycznej Wydziału Sztuk Pięknych UMK, to jedyne w kraju spotkanie łączące zagadnienia edukacji artystycznej w zakresie zarówno sztuk plastycznych, muzycznych, jak i teatralnych. Obrady odbywały się w sekcjach, m.in.: „Twórczość – koncepcje i badania aktywności twórczej młodzieży”, „Aspekty poznawcze i edukacyjne metafory”, „W kręgu edukacji artystycznej dziecka”, „Edukacja muzyczna w kontekście praktyki i teorii”, „Arteterapia”, „Alternatywne programy edukacji artystycznej”, „Obrazy i wyobrażenia w edukacji dziecka”, „Sztuka w edukacji szkolnej”.
)
SZCZECIN/GREIFSWALD
Fundatorami nagrody „Pomerania Nostra”, którą po raz drugi przyznano 22 października, są dwa uniwersytety pomorskie: Uniwersytet im. Ernsta Moritza Arndta w Greifswaldzie w Niemczech (założony w 1456) i Uniwersytet Szczeciński w Polsce (powołany w 1985) oraz dwie regionalne gazety codzienne: „Nordkurier” z Neubrandenburga i „Kurier Szczeciński”, który swym zasięgiem obejmuje m.in. także niemieckie Pomorze Przednie (Vorpommern). Laureatem nagrody został prof. Krzysztof Skubiszewski (na fot. z lewej). Był on ministrem spraw zagranicznych RP w czasie przełomowym dla stosunków polsko−niemieckich i Europy. W lipcu 1990 uczestniczył w paryskim spotkaniu 2+4+1, kiedy zawarto porozumienie o ostatecznym uregulowaniu granicy między Niemcami a Polską. Jest wybitnym znawcą dziejów tej granicy, o czym pisał już w 1969 w książce Zachodnia granica Polski. Laudację na cześć laureata wygłosił prof. Hans−Dietrich Genscher, minister spraw zagranicznych RFN w latach 1974−92.
GDAŃSK 22 października w zrewaloryzowanej części Gmachu Głównego Politechniki Gdańskiej, w której widoczne są elementy konstrukcji pierwotnej i architektury zabytkowej, otwarto nową Czytelnię Matematyczno−Fizyczną. Jest to klimatyzowane pomieszczenie umożliwiające wolny dostęp do księgozbioru, ułożonego tematycznie na regałach przesuwanych. Wszystkie miejsca zostały wyposażone w sieć komputerową umożliwiającą połączenie z Internetem. Czytelnia jest wyposażona w specjalistyczny sprzęt reprograficzno−skanujący. W obiekcie funkcjonuje monitoring, a wszystkie książki zostały zabezpieczone kodami. Otwarcie czytelni miało miejsce w 60. rocznicę wygłoszenia przez prof. Ignacego Adamczewskiego pierwszego w PG wykładu w języku polskim.
LUBLIN 24 października wręczono nagrodę im. J. Giedroycia, ustanowioną przez Senat Uniwersytetu Marii Curie−Skłodowskiej i wręczaną za badania nad dziedzictwem paryskiej „Kultury” lub twórczą kontynuację pozostawionego przez jej redaktora przesłania. W tym roku laureatem nagrody został dr Marek Kornat z Instytutu Historii im. T. Manteuffla PAN oraz Wyższej Szkoły Biznesu – NLU w Nowym Sączu. Uhonorowano go za przywrócenie Polakom pamięci o Wileńskim Instytucie Wschodnim, wyjątkową staranność źródłoznawczą i obiektywizm oraz interesujący sposób prezentowania tematu nagrodzonych pozycji. Uznanie Kapituły Nagrody pod przewodnictwem prof. Krzysztofa Pomiana zyskały dwie książki laureata: Bolszewizm, totalitaryzm, rewolucja, Rosja. Początki sowietologii i badań nad systemami totalitarnymi w Polsce (1918−1939) oraz Polska szkoła sowietologii 1930−1939.
KRAKÓW Powołana przez Uniwersytet Jagielloński Spółka Jagiellońskie Centrum Innowacji uzyskała 40 mln zł z Funduszy Strukturalnych (SPO−WKP) na realizację I etapu projektu utworzenia Parku i Inkubatora Technologii; UJ dofinansuje to przedsięwzięcie 10 mln zł z własnych funduszy. Dzięki temu na terenie specjalnej strefy ekonomicznej w Krakowie, w okolicy Pychowic powstanie specjalna infrastruktura związana z badaniami w dziedzinie Life−Science. Przewiduje się budowę 2 obiektów o powierzchni 5 tys. m2, w tym 2,2 tys. m2 laboratoriów klasy II/B. Pozwoli to na funkcjonowanie 17−25 firm lub projektów badawczych, w których zatrudnienie znajdzie ok. 150 naukowców. Jest to pierwsze tego typu przedsięwzięcie w Europie Środkowej. Otwarcie preinkubatora – w postaci zaplecza biurowego oraz wyposażenia niezbędnego do rozpoczęcia działalności nowo powstałych firm, zakładanych przez pracowników i studentów UJ – przewiduje się na początek 2006.
WROCŁAW 5 listopada wręczono doktorat honoris causa Akademii Rolniczej we Wrocławiu prof. Antoniemu Polanowskiemu, wybitnemu biochemikowi z Uniwersytetu Wrocławskiego, współtwórcy szkoły badań nad białkowymi inhibitorami proteinaz serynowych. Dorobek naukowy profesora obejmuje 75 prac doświadczalnych, opublikowanych głównie w czasopismach anglojęzycznych o zasięgu międzynarodowym, 13 opracowań przeglądowych, 6 patentów (w tym 2 międzynarodowe), opracowanie normy polskiej oraz 2 skrypty i ponad 50 komunikatów konferencyjnych. O wartości tych prac świadczy fakt, że były one dotychczas cytowane ponad 900 razy, a 2 z nich znalazły się w grupie tzw. słynnych publikacji z indeksem cytowań ponad 100−krotnym.
KRAKÓW Dr Ewa Kocój, etnograf, antropolog kultury z Uniwersytetu Jagiellońskiego, została laureatką I miejsca w konkursie Narodowego Centrum Kultury na najlepszą pracę doktorską z dziedziny humanistyki. W 2004 obroniła dysertację doktorską dotyczącą pisanych z zewnątrz cerkwi i monastyrów prawosławnych Bukowiny Południowej w Rumunii, napisaną na Wydziale Historycznym, Etnologii i Antropologii Kultury UJ pod kierunkiem prof. Czesława Robotyckiego. Dr E. Kocój interesuje się: religijnością i mitologią ludową (potoczną), antropologicznymi interpretacjami wyobrażeń, symboli, obrzędów i rytuałów ludowych, duchowością prawosławną, monastycyzmem na terenach bizantyjsko−słowiańskiego pogranicza, ikonografią prawosławną, sztuką ludową, historią i kulturą rumuńską na tle innych krajów Europy Środkowej i Południowo−Wschodniej i Rosji, pograniczami i ich narodami, a także stereotypami narodowymi, etnicznymi i religijnymi. Nagrodą jest druk pracy w wydawnictwach Instytutu im. Adama Mickiewicza.
KRAKÓW/POZNAŃ/WROCŁAW Molekularny sposób podejścia do poszukiwania magnetyków dla współczesnej elektroniki i materiałów wielofunkcyjnych uzyskał finansowe wsparcie w kwocie 10,7 mln euro ze środków VI Programu Ramowego i będzie realizowany przez 4 lata przez sieć doskonałości o nazwie MAGMANet. Sieć jest koordynowana przez prof. Dantego Gatteschi z Włoch. Trzy polskie zespoły pracujące w uniwersytetach w Krakowie, Poznaniu i Wrocławiu wniosą wkład do syntezy chemicznej pojedynczych molekuł, zachowujących porządek magnetyczny podobny do obserwowanego dla obiektów makroskopowych lub do sterowania tym porządkiem za pomocą czynników zewnętrznych oraz do modelowania komputerowego stabilnych struktur pojedynczych molekuł magnetycznych. Ostatecznym celem sieci MAGMANet jest utworzenie wirtualnego Europejskiego Instytutu Magnetyzmu Molekularnego.
)
WROCŁAW 15 listopada Politechnika Wrocławska nadała doktorat honorowy prof. Achimowi Mehlhornowi (na fot. z lewej), wybitnemu specjaliście z zakresu chemii kwantowej. Niemiecki uczony zajmował się stanami elektronowymi i właściwościami fotochemicznymi molekuł organicznych, zwłaszcza układów sprzężonych. Jego dorobek stanowią 74 oryginalne prace, 2 podręczniki i monografia. Pełnił funkcję rektora Uniwersytetu Technicznego w Dreźnie (TUD). Dzięki powołaniu spółki TUDAG, uczelnia ta zajmuje w Niemczech pierwsze miejsce w komercjalizacji badań naukowych. Prof. A. Mehlhorn przykładał szczególną wagę do dobrej współpracy z uczelniami zza Odry, m.in. z Politechniką Wrocławską, przy której uruchomiono firmę TUDAG Polska (2004).
KRAKÓW/LWÓW Prof. Jerzy Sadowski, kierownik Kliniki Chirurgii Serca, Naczyń i Transplantologii Collegium Medicum UJ, otrzymał 16 listopada doktorat honoris causa Lwowskiego Narodowego Uniwersytetu Medycznego im. Daniły Halickiego. Prof. Sadowski jest wybitnym kardiochirurgiem. We Lwowie doceniono jego osiągnięcia naukowe oraz zasługi dla rozwoju współpracy między Uniwersytetem Jagiellońskim i Lwowskim Narodowym Uniwersytetem Medycznym.
LUBLIN 17 listopada doktorat honorowy Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego otrzymał prof. Raimo Pullat z Estonii. W Uniwersytecie w Tallinie kieruje on Katedrą Historii Kultury Miast. Jest wybitnym znawcą stosunków polsko−estońskich. Głównym obszarem jego zainteresowań badawczych jest demografia historyczna i dzieje społeczne miast. Prof. Pullat jest członkiem Polskiej Akademii Umiejętności oraz Instytutu Polsko−Skandynawskiego w Kopenhadze.
WARSZAWA W Tell Quaramel u podnóża gór Taurus w Syrii ekipa z Centrum Archeologii Śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego pod kierownictwem prof. Ryszarda Mazurowskiego prowadzi od kilku lat badania osady rolniczej z IX−VIII tysiąclecia p.n.e. W tym czasie na Bliskim Wschodzie kształtowały się pierwsze kultury rolnicze. Dokonywało się wówczas przechodzenie od zbieractwa, myślistwa i rybołówstwa do uprawy roślin i hodowli zwierząt. W czasie tegorocznej kampanii wykopaliskowej odsłonięto pozostałości kolistych domów zbudowanych z mady – suszonego mułu rzecznego. Badano też ślady najstarszej świątyni, w której znaleziono stellę kamienną na podeście oraz palenisko ofiarne i kości zwierząt. Przy wejściu natrafiono na pochówek człowieka z odrąbaną głową, którą pogrzebano osobno. Wskazuje to na ofiarny charakter pochówku. Inną ofiarą była rytualnie pogrzebana kamienna siekiera pochodząca z Jerycha. Świątynia datowana jest na ok. 8150−8100 rok p.n.e.
KRAKÓW ASTOR Sp. z o.o., dystrybutor automatyki, systemów sterowania, oprogramowania, przemysłowych urządzeń transmisji danych oraz robotów przemysłowych, ogłosił kolejną edycję organizowanego od 1998 konkursu na najlepszą pracę dyplomową z zakresu systemów sterowania linią produkcyjną, monitoringu i wizualizacji procesów przemysłowych, automatyzacji procesów produkcyjnych, stanowisk zrobotyzowanych itp. Nagrodą główną w konkursie jest 3−miesięczny płatny staż w przedsiębiorstwie. Termin nadsyłania zgłoszeń upływa 30 września 2006. Do udziału w konkursie kwalifikują się prace dyplomowe obronione przed upływem terminu nadsyłania zgłoszeń. Przedsiębiorstwo od wielu lat wspiera polskie uczelnie, m.in. wyposaża laboratoria, wspiera programy staży studenckich i sponsoruje konferencje naukowe.
KRAKÓW W tym roku „Tygodnik Powszechny” nagrodził medalami św. Jerzego profesorów filozofii: Barbarę Skargę i abp. Józefa Życińskiego. Medale przyznawane są od 13 lat osobom, które „zmagają się ze złem i uparcie budują dobro w życiu społecznym”. Uroczystość wręczenia medali miała miejsce 19 listopada w nowym Auditorium Maximum Uniwersytetu Jagiellońskiego. Prof. B. Skarga została uhonorowana „za uczenie standardów dobrego myślenia oraz walkę z panoszącym się w świecie smokiem pychy, bezwstydu i głupoty, które są zarzewiem kłamstwa i nienawiści”. Abp. prof. Życińskiego nagrodzono „za odwagę uczestniczenia w debacie publicznej i głoszenia prawd słuchanych niechętnie zarówno w polskim społeczeństwie, jak w Kościele, za umiejętność błyskawicznego reagowania, gdy smokowi odrasta kolejna głowa, i za pokazanie, że walkę ze złem toczyć trzeba przede wszystkim przez budowanie dobra w przejrzysty sposób”.
)
– Słucham głosu środowiska i staram się poznać najważniejsze dziś problemy stojące przed nauką i szkolnictwem wyższym – powiedział prof. Michał Seweryński, minister edukacji i nauki, na spotkaniu z rektorami uczelni akademickich i uczonymi z Polskiej Akademii Nauk we Wrocławiu 13 listopada. Minister uczestniczył w posiedzeniu prezydium Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich. Prezydium, wśród wielu innych spraw, wezwało do uregulowania przez uczelnie i ministerstwo kwestii swobodnego dostępu do prac doktorskich.
Następnego dnia, zgodnie z kilkuletnią tradycją, odbyło się wspólne posiedzenie prezydiów KRASP i PAN. Poszukiwano obszarów, w których oba sektory nauki mogłyby intensywnie współpracować. Teraz uczelni i Akademii nie dzieli już nawet bariera resortowa. Za jedną z najważniejszych spraw uznano zacieśnienie współpracy międzynarodowej. W jej ramach w otworzonym w Brukseli 23 listopada przez PAN Biurze Promocji Nauki „POLSCA” (POLish Science Contact Agency) uczestniczyć organizacyjnie i finansowo oraz poszukiwać możliwości współpracy dla polskich podmiotów naukowych będą też polskie uczelnie. Biurem kieruje dr Jan Krzysztof Frąckowiak, były sekretarz KBN i wiceminister nauki w latach 1991−2005. Wspólnie też będą prowadzone studia doktoranckie i tzw. programy postdok, a także wspólnie będą wypracowywane zmiany w ustawie o stopniach i tytułach naukowych.
Zgromadzenie plenarne KRASP, które obradowało 14 i 15 listopada w Politechnice Wrocławskiej, zajęło się sprawą przyszłorocznego budżetu szkolnictwa wyższego i nauki. Okazuje się, że zapowiedzi znaczącego zwiększenia środków na naukę – mowa była nawet o 1 mld. zł – są zagrożone. Zaapelowano o nadanie tym dziedzinom wysokiego priorytetu oraz przeznaczenie co najmniej 10 proc. środków z Programów Operacyjnych Rozwoju Regionalnego na edukacje i naukę. Rektorzy uznali, że zaproponowane jeszcze przez Ministerstwo Nauki i Informatyzacji zasady oceny parametrycznej powinny być jeszcze raz przedyskutowane, a ocena wstrzymana do 30 czerwca przyszłego roku. Opowiedzieli się też za przywróceniem matematyki jako przedmiotu obowiązkowego na egzaminie maturalnym z matematyki. Zgodnie z zapowiedzią, poczynioną w trakcie sejmowych prac nad „Prawem o szkolnictwie wyższym”, powołano komisję, której zadaniem jest przeprowadzenie szerokiej publicznej debaty nad modelem kariery akademickiej, w tym utrzymaniem bądź zniesieniem habilitacji, i przedstawienie propozycji zmian. Na jej czele stanął prof. Franciszek Ziejka, poprzedni przewodniczący Konferencji. Dokonano także zmian w statucie, dostosowując go do wymogów prawa o stowarzyszeniach i powołując komisję rewizyjną, co umożliwiło uznanie KRASP przez ministra edukacji i nauki za ustawową reprezentację uczelni akademickich.
)
Z wielkim aplauzem, na stojąco i brawami, przyjęto moment, gdy prof. Andrzej Białas, prezes PAU, wręczał dyplom Członka Honorowego PAU prof. Władysławowi Bartoszewskiemu. Jest on trzecią osobą – po Janie Pawle II i Janie Nowaku−Jeziorańskim – którą obdarzono tą godnością.
Prof. Bartoszewski został Członkiem Honorowym PAU podczas uroczystego posiedzenia naukowego PAU 19 listopada w Krakowie, w 133. rocznicę powstania Akademii Umiejętności i 16. rocznicę jej odrodzenia.
– Członkostwo honorowe Polskiej Akademii Umiejętności wobec innych członków, którzy już odeszli, a wobec dorobku i tradycji Akademii z drugiej strony, jest ogromnym wyróżnieniem dla człowieka świadomego dziejów i bogactwa kultury polskiej – mówił prof. Bartoszewski, odbierając dyplom. A potem wygłosił wykład Polska w XXI wieku: pamięć i przyszłość, który zakończył stwierdzeniem: – Nie ma przyszłości bez tożsamości, a nie ma tożsamości bez znajomości historii, bez pamięci. W dyskusji udział wzięli profesorowie: Jerzy Janik, Jerzy Wyrozumski i Janusz Tazbir.
Wręczono także dyplomy nowo wybranym członkom czynnym i korespondentom. Członkowie zagraniczni otrzymają dyplomy w ambasadach RP. Polska Akademia Umiejętności skupia w tej chwili 470 uczonych, polskich i zagranicznych.
Ale nie samymi uroczystościami żyje Akademia. Prof. Andrzej Białas poinformował zebranych o tym, co się wydarzyło w PAU w okresie od walnego zgromadzenia, tj. od czerwca: o działalności komisji naukowych, zwłaszcza niedawno utworzonej Komisji Nauk Technicznych, o comiesięcznych seminariach adresowanych do wszystkich członków PAU i zaproszonych przez nich gości i o dużych konferencjach (odbyło się ich 10), o Kongresie Polskich Towarzystw Naukowych na Obczyźnie (pisaliśmy o nim w numerze 10/2005 „FA”), który został wysoko oceniony przez środowiska polonijne i naukowe. Mówił również o Wydawnictwie PAU, zaznaczając, że od czerwca wydano już 15 książek.
W imieniu zarządu PAU prof. Białas przedstawił propozycję uchwały o pilnym utworzeniu Uniwersytetu Polsko−Ukraińskiego na wzór Uniwersytetu Viadrina we Frankfurcie – Słubicach, co powinno się przyczynić do pobudzenia wzajemnych kontaktów. Profesorowie Franciszek Ziejka, Andrzej Budzanowski, Tadeusz Ulewicz, Stefan Angielski i inni w dyskusji nad tym projektem dorzucali uwagi, często już nawet o charakterze organizacyjnym. Nic więc dziwnego, że uchwałę o potrzebie utworzenia Uniwersytetu Polsko−Ukraińskiego przegłosowano jednogłośnie.
Prof. Władysław Bartoszewski (z lewej) odbiera dyplom Członka Honorowego PAU z rąk prof. Andrzeja Białasa.
Fundacja na rzecz Nauki Polskiej wśród licznych inicjatyw i programów organizuje corocznie cykl konferencji Fundacji Dyskusje o Nauce. Tegoroczne spotkanie odbyło się w Krakowie 21−22 października i poświęcone było kwestii „Sukcesu w nauce”. Rolę moderatora powierzono prof. Andrzejowi Białasowi, prezesowi PAU, a w dyskusji licznie udział wzięli wybitni profesorowie UJ: Edward Nęcka, Jan Woleński, Andrzej Staruszkiewicz, Aleksander Koj, Andrzej Szczeklik, Piotr Sztompka. Grono to uzupełniali m.in.: Zdzisław Krasnodębski (UKSW), Henryk Samsonowicz (UW, PAN), Marek Ziółkowski (UAM) i Maciej Żylicz (MIBMiK, prezes FNP).
Oś dyskusji koncentrowała się wokół zaproponowanego przez prof. Woleńskiego rozróżnienia na sukces i osiągnięcie. Sukces według prof. Woleńskiego, to uzyskanie jeszcze za życia szerokiego uznania społecznego (czasem mającego także wymiar finansowy), natomiast osiągnięcie to dokonanie znaczącego odkrycia, uzyskanie ważnego wyniku naukowego. Obie te rzeczy nie zawsze idą w parze i jako klasyczny przykład osiągnięcia, które nie przyniosło sukcesu, przytaczany był przypadek Grzegorza Mendla, odkrywcy podstawowych praw genetyki. Zdołał on ustalić zasady dziedziczenia cech, ale jego osiągnięcie, choć przełomowe, nie odbiło się szerszym echem i do końca życia pozostał nieznany. Jego list, opisujący to odkrycie, który napisał do Karola Darwina, znaleziono nieotworzony po śmierci tego ostatniego. Jako przykład osiągnięcia połączonego z sukcesem przytaczany był amerykański fizyk, teoretyk strun Witten, który ma 80 tys. cytowań i uniwersytecką pensję w wysokości 500 tys. dolarów rocznie.
Prof. Koj wśród cech sukcesu widział: oryginalność dorobku, stworzenie szkoły naukowej, praktyczne zastosowanie odkryć, uznanie naukowe, mierzone m.in. liczbą cytowań (tu przestrzegał jednak przed bezkrytycznym stosowaniem filadelfijskiego SCI, m.in. z uwagi na tzw. altruizm odwzajemniony, czyli cytowania grzecznościowe) i uznanie społeczne.
Uwarunkowania sukcesu w medycynie analizował prof. Szczeklik, w biologii prof. Żylicz, a w naukach humanistycznych prof. Krasnodębski. Konkluzją tych wystąpień był wniosek, że o ile możliwe jest uznanie jakiegoś odkrycia za osiągniecie posuwające naprzód daną dziedzinę (najtrudniej określić to w humanistyce), o tyle bardzo ryzykowne jest porównywanie różnych dziedzin. Podkreślano też rolę mistrza oraz środowiska w osiąganiu sukcesu, pracowitości, żony (przypadek Maksa Webera, nieznanego za życia, a uznanego po wydaniu przez żonę jego dzieł) lub męża, a także po prostu szczęścia.
)
Przyszłość akredytacji środowiskowej była jednym z głównych tematów dyskusji rektorów uniwersytetów na konferencji, która odbyła się 4−5 listopada w Poznaniu. Jej gospodarzem był prof. Stanisław Lorenc, rektor UAM, a równocześnie przewodniczący KRUP.
Efekty dotychczasowych prac Uniwersyteckiej Komisji Akredytacyjnej przedstawił jej szef, prof. Stanisław Chwirot. Akredytacja UKA objęła dotychczas 39 kierunków i programów. Akredytowane były jedynie studia magisterskie. Wydano 305 certyfikatów pięcioletnich i 22 na dwa lata. W chwili obecnej obowiązuje 239 z nich. W działania akredytacji uniwersyteckiej zaangażowanych było blisko 1500 osób. W dyskusji rektorzy opowiedzieli się za kontynuacją działalności komisji środowiskowych, podkreślali konieczność uzgodnienia zasad współpracy z Państwową Komisją Akredytacyjną, postulowali rozszerzenie akredytacji na studia licencjackie i doktoranckie i rozważali zmianę formuły na akredytację instytucji, a nie, jak dotychczas, kierunków. UKA odpowiada także za program międzyuczelnianej wymiany studentów MOST. W roku 2005/06 skorzystają z niego 632 osoby.
Podsumowano także działalność Uniwersyteckiej Komisji Programów Międzynarodowych. Jej nowym przewodniczącym został prof. Wojciech Tygielski, prorektor UW. Plany rozwoju Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Humanistycznych (MISH) przedstawił prof. Jerzy Axer z UW, twórca pomysłu, a obecnie przewodniczący Rady Akademii Artes Liberales. Sieć zamierza rozszerzać się na wschód. Obecnie działa w Polsce siedem MISH−ów (UW, UMK, UAM, UWr., UŚ, UJ, KUL) oraz MISH−e w Mińsku, Grodnie, Kijowie i Lwowie, a planowane jest powołanie następnych w Charkowie i Rostowie.
Gorącą dyskusję wywołała kwestia zasad oceny parametrycznej, wprowadzonej rozporządzeniem ministra nauki i informatyzacji z 4 sierpnia. W przyjętej uchwale wyrażono solidarność ze stanowiskami Komisji Badań na rzecz Rozwoju Nauki RN i kierownictwa PAN, które postulują przesunięcie terminu przeprowadzenia oceny parametrycznej do 30 czerwca 2006 i weryfikację jej reguł. Rektorzy przyjęli też uchwałę stanowiącą, że członkami KRUP mogą być uczelnie będące pełnymi (nieprzymiotnikowymi) uniwersytetami. W skład konferencji przyjęta została 18 uczelnia – Uniwersytet im. Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy. (as)
Ze stypendiów zagranicznych dla studentów korzysta coraz więcej osób, tymczasem stosunkowo słabo rozpowszechniona jest oferta stypendialna dla naukowców, w tym doktorantów. Oferowane przez Komisję Europejską stypendia zagraniczne są natomiast znakomitą szansą rozwoju naukowego.
Aby wspomóc rozwój nauki i zwiększyć wymianę doświadczeń naukowców z różnych krajów, Komisja Europejska proponuje naukowcom program stypendialny Marii Curie (szczegółowe informacje o programie znajdują się na stronie internetowej. Ze stypendiów mogą skorzystać wszyscy naukowcy prowadzący badania naukowe bez względu na dziedzinę, jaką się zajmują. Warunkiem udziału w programie stypendialnym jest posiadanie doświadczenia naukowego.
Wynagrodzenie może być stypendyście wypłacane w ramach umowy o stypendium lub umowy o pracę. Początkujący naukowcy w ramach umowy o stypendium mogą otrzymywać nawet ok. 15 tys. euro na rok (kwota jest uzależniona od tzw. współczynnika korekcyjnego, który jest różny w zależności od kraju, do którego się wyjeżdża). Dodatkowo stypendyści mogą liczyć na pokrycie kosztów podróży czy kosztów relokacji (miesięcznie ok. 500−800 euro).
Osoby poszukujące możliwości prowadzenia badań naukowych i chcące wyjechać na stypendium zagraniczne mają dostęp do bogatego zbioru ofert. Znaleźć je można w Internecie na krajowym (www.6pr.pl) lub europejskim (http://europa.eu.int/eracareers) portalu dla naukowców. Oba portale dysponują szeroką bazą informacji o możliwościach wyjazdowych. Nieodpłatnej pomocy udzielają również Regionalne Centra Informacji dla Naukowców, które działają w 10 polskich ośrodkach akademickich. Jest też Krajowy Portal dla Naukowców http://www.eracareers−poland. gov.pl/, na którego stronie internetowej można znaleźć m.in.: informacje o stypendiach badawczych, adresy urzędów i instytucji, politykę dotyczącą mobilności, źródło wiadomości dla instytucji przyjmujących naukowców z zagranicy czy przepisy prawne dotyczące zalegalizowania pobytu zagranicznych naukowców w Polsce.
Instytucje, w których działają Regionalne Centra Informacji dla Naukowców: WARSZAWA – Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN (koordynator projektu + centrum); ŁÓDŹ – Uniwersytet Łódzki; GDAŃSK – Politechnika Gdańska; OLSZTYN – Uniwersytet Warmińsko−Mazurski; SZCZECIN – Politechnika Szczecińska; POZNAŃ – Poznański Park Naukowo−Technologiczny; WROCŁAW – Wrocławskie Centrum Transferu Technologii, Politechnika Wrocławska; KRAKÓW – Centrum Transferu Technologii, Politechnika Krakowska; GLIWICE – Politechnika Śląska; LUBLIN – Instytut Agrofizyki PAN.
Pierwsze w Polsce i jedno z 30 na całym świecie Centrum Języka i Kultury Portugalskiej otwarto 8 listopada w Lublinie. Jest to filia Instytutu Camoesa w Lizbonie, którego patronem jest najwybitniejszy portugalski poeta i podróżnik, autor m.in. Luzjad – pierwszej epopei narodowej tego kraju. Instytut Camoesa jest odpowiednikiem francuskiego Alliance Française czy niemieckiego Instytutu Goethego. W Lublinie jego filia mieści się przy ul. Sowińskiego, a pracować w nim będą naukowcy Zakładu Kultury i Języka Portugalskiego UMCS.
Instytut zajmuje się upowszechnianiem kultury oraz promocją literatury, nie tylko portugalskiej, ale również państw z tego obszaru językowego. Głównym polem działalności lubelskiego Centrum będzie organizacja kursów językowych. W planach są też wystawy sztuki, spotkania, wieczory filmowe. Będzie można również skorzystać z księgozbioru. Placówka została sfinansowana wspólnie przez UMCS i Instytut Camoesa, który za kilkadziesiąt tysięcy euro zakupił m.in. wyposażenie biblioteki oraz sprzęt elektroniczny.
O powstanie filii w Lublinie, mimo że portugalski wykładany jest w Polsce również w 4 innych uniwersytetach, zabiegano od wielu lat. Decyzja zapadła przed rokiem, głównie dzięki staraniom prof. Barbary Hlibowickiej−Weglarz, kierowniczki Instytutu Filologii Romańskiej UMCS, autorki pierwszej w kraju rozprawy habilitacyjnej napisanej po portugalsku. Inauguracja działalności Centrum zbiegła się z jubileuszem uruchomienia lektoratu języka portugalskiego w UMCS. Pierwsze, fakultatywne wówczas zajęcia, zorganizowano w 1980 roku. Obecnie języka można się uczyć w ramach studiów iberystycznych.
W trakcie uroczystego otwarcia Centrum Języka i Kultury Portugalskiej medalem „Zasłużony dla UMCS” uhonorowano dr Simonettę Luz Alfonso, prezydent Instytutu Camoesa w Lizbonie (medal odebrała ambasador Portugalii) oraz dr. Fernando de Carvalho Ruasa, prezydenta Viseu, partnerskiego miasta Lublina.
)
Zmiany, jakie wprowadza nowe „Prawo o szkolnictwie wyższym” i wdrażanie zasad Procesu Bolońskiego przynoszą wiele nowych elementów w procesie kształcenia, co stawia przed rozpoczynającymi właśnie urzędowanie władzami uczelni nowe i liczne zadania. M.in. o tym, jak wdrożyć system 2+3, realizować ustawową obligację kształcenia dwukierunkowego i jakie doświadczenia wyciągnąć z tegorocznej rekrutacji, dyskutowali w dniach 27−28 października w Ustce rektorzy uczelni pedagogicznych. Gospodarzem konferencji była Akademia Pomorska w Słupsku i jej rektor prof. Danuta Gierzyńska.
W skład konferencji wchodziło dotychczas 8 uczelni prowadzących kształcenie pedagogiczne: akademie pedagogiczne w Częstochowie, Kielcach, Krakowie, Słupsku, Akademia Pedagogiki Specjalnej oraz wyższe szkoły pedagogiczne ZNP i TWP w Warszawie. Co ciekawe, są to zarówno uczelnie publiczne, jak i niepubliczne. Dotychczas członkiem konferencji była także Akademia im. Kazimierza Wielkiego w Bydgoszczy, ale uczelnia od 1 września stała się uniwersytetem i jej rektor, prof. Adam Marcinkiewicz, był obecny na konferencji po raz ostatni.
Okazuje się, że skrót, którego używa konferencja (KRUP) jest identyczny z tym, którym posługuje się Konferencja Rektorów Uniwersytetów Polskich. Może zatem pedagodzy dodadzą jedną literkę i będą używać skrótu KRUPe.
W trakcie konferencji dr Barbara Kędzierska, dyrektor Europejskiego Centrum Edukacji Multimedialnej i Informatycznej, mającego swą siedzibę w AP w Krakowie i pełniącego rolę koordynatora poczynań uczelni pedagogicznych w obszarze informatyki, przedstawiła efekty dotychczasowej współpracy i plany na przyszłość. Uczelnie pedagogiczne wspólnie prowadzą rozmowy z firmami z branży informatycznej, także największymi, np. Microsoftem, wdrażają nowe narzędzia edukacyjne, np. tablice interaktywne, i wymieniają się kursami edukacyjnymi.
W trakcie konferencyjnej dyskusji okazało się, że problemów, jakie stanęły obecnie przed uczelniami, nie tylko zresztą pedagogicznymi, jest wiele i niosą czasem więcej pytań niż odpowiedzi. Jeśli chodzi o przyszłoroczną rekrutację, okazało się, że w związku z przyjętą filozofią, iż uczeń na początku roku maturalnego musi znać zasady rekrutacji, uczelnie decyzje musiały podejmować rok temu, a obecnie mogą dokonywać zmian dotyczących jedynie jej trybu. Nie są też na razie znane standardy na poszczególnych kierunkach, a także interpretacja niektórych zapisów nowej ustawy, która stawia też wiele nowych zadań, np. przygotowanie nowych statutów uczelni. Pracy zatem w rozpoczętym roku akademickim przed władzami uczelni wiele.
Nowe „Prawo o szkolnictwie wyższym” przewiduje, że reprezentacją środowiska akademickiego, poza Radą Główną Szkolnictwa Wyższego, będą dwie konferencje rektorów. Pierwsza z nich to już istniejąca Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich (KRASP), skupiająca uczelnie akademickie, czyli w myśl definicji ustawowej mające uprawnienia do doktoryzowania przynajmniej w jednej dziedzinie (obecnie 102 uczelnie, w tym 5 niepaństwowych). Druga to mająca dopiero powstać Konferencja Rektorów Zawodowych Szkół Polskich (KRZSP). Będzie ona skupiać uczelnie nieposiadające takiego prawa, a więc blisko 300 uczelni niepublicznych i 37 państwowych wyższych szkół zawodowych. Uczelnie państwowe zrzeszone w Konferencji Rektorów Państwowych Szkół Zawodowych (KRePSZ) podjęły jednak uchwałę, że w skład tej konferencji wchodzić nie będą, choć, jak powiedziano, nie jest ona dyscyplinująca i niektóre z nich do konferencji akces zgłosiły.
W dniach 20 i 21 listopada odbyło się w Broniszewie koło Tomaszowa Mazowieckiego spotkanie przygotowujące powołanie takiej konferencji. Jego gospodarzem był prof. Jan Pomorski, rektor Wyższej Szkoły Humanistyczno−Ekonomicznej w Łodzi. Na spotkaniu obecny był prof. Michał Seweryński, minister edukacji i nauki, a także przedstawiciele Rady Głównej, KRASP, KRePSZ i KRUN oraz prof. Jerzy Woźnicki, przewodniczący prezydenckiego zespołu przygotowującego nową ustawę. Minister Seweryński zachęcał do powołania konferencji i podkreślał, że na razie stara się wsłuchiwać w głos środowiska i jego oczekiwania. Powiedział też, że trwają prace nad poprawkami do przyszłorocznego budżetu i będzie się starał, aby przyszłoroczne nakłady na naukę były wyższe co najmniej o 25 proc. i aby podwoiły się w skali 4 lat. Prof. Woźnicki podkreślał, że nowa ustawa prowadzi do konwergencji sektorów publicznego i niepublicznego oraz uwspólnia wszystkie reguły, w tym przewiduje możliwość finansowania studiów stacjonarnych w uczelniach niepublicznych z budżetu państwa.
Zgromadzeni rektorzy i założyciele uczelni zawodowych przyjęli projekt statutu KRZSP i ustalili, że spotkanie powołujące konferencję odbędzie się 15 grudnia w Wyższej Szkole Menedżerskiej w Warszawie.
)
Instytut Fizyki Jądrowej powstał w 1955 roku z inicjatywy prof. Henryka Niewodniczańskiego, który był jego założycielem i pierwszym dyrektorem. Dziś placówka nosi jego imię. Przez wiele lat funkcjonował jako jednostka badawczo−rozwojowa podległa najpierw pełnomocnikowi rządu ds. pokojowego wykorzystania energii atomowej, a od 1982 – Państwowej Agencji Atomistyki. W 2003 instytut został włączony do Polskiej Akademii Nauk. Jest jedną z największych spośród 79 instytucji naukowych zgrupowanych w PAN.
Strukturę IFJ tworzy 16 zakładów naukowych, Centrum Doskonałości ADREM, Krakowskie Centrum Badawcze Inżynierii Jonowej, akredytowane laboratoria: Wzorcowania Przyrządów Dozymetrycznych i Dozymetrii Indywidualnej i Środowiskowej oraz działy techniczne, obsługi i administracja.
W latach 1989−2004 personel IFJ zredukowano z 800 do 470 osób. Kadrę naukową instytutu stanowi dziś 36 profesorów, 26 docentów, 120 adiunktów.
Całkowity budżet IFJ w 2004 wynosił ok. 5,6 mln euro, w tym 4 mln euro to środki przyznane przez MNiI, co stanowiło 72 proc. budżetu instytutu. Pozostała część budżetu pochodziła z indywidualnych projektów badawczych KBN (688 tys. euro), z projektów międzynarodowych (368 tys. euro) oraz z działalności przedsiębiorstw wewnątrz instytutowych (498 tys. euro). W porównaniu z rokiem 2003, w 2004 IFJ podwoił wpływy z grantów międzynarodowych.
Rada Naukowa Instytutu ma prawo nadawania stopni naukowych doktora i doktora habilitowanego w zakresie fizyki oraz prowadzenia przewodów o nadanie tytułu profesora. W 2004 wypromowano 10 doktorów, przeprowadzono 6 przewodów habilitacyjnych i jeden profesorski. W Międzynarodowym Studium Doktoranckim IFJ kształci się ponad 50 doktorantów. W ciągu 19 lat funkcjonowania studium wypromowano ponad 100 doktorów.
Pracownicy instytutu publikują rocznie blisko 600 prac, w tym ponad 300 w czasopismach z listy filadelfijskiej. Obecnie realizują 40 grantów KBN i 15 projektów UE.
Początkowo bazę aparaturową instytutu stanowił radziecki cyklotron U−120, zabudowany w 1958. Przyspieszał on deuterony do maksymalnej energii wiązki, równej 14,5 MeV, a cząstki alfa do energii 29 MeV. Mały cyklotron C−48, zbudowany jeszcze w UJ przez krakowskich fizyków, służył w IFJ wiele lat do analiz materiałowych metodą PIXE i RBA. Dziś uczeni z IFJ mają do dyspozycji ponad 50 najnowocześniejszych urządzeń. Izochroniczny cyklotron AIC−144 przyspiesza protony do energii 60 MeV i jest używany do produkcji krótkożyciowych izotopów b promieniotwórczych, stosowanych jako znaczniki w medycynie. Docelowym przeznaczeniem cyklotronu AIC−144 jest terapia wiązką protonową czerniaka, czyli melanomy, zlokalizowanej na siatkówce oka. Ciśnieniowy akcelerator Van de Graaffa, wraz z zestawem mikrowiązki protonowej, służy do interdyscyplinarnych badań w zakresie biologii komórkowej, archeologii i struktury materiału. Mikroskop sił atomowych umożliwia obserwację reakcji komórki na bodźce.
Stworzona przez prof. Mariana Mięsowicza w Akademii Górniczo−Hutniczej grupa, zajmująca się badaniami promieni słonecznych, w 1970 dołączyła do IFJ, rozszerzając tematykę badań o astrofizykę. Początkowo bazę badań stanowiły akceleratory ZIBJ w Dubnej, później sukcesywnie nawiązywano współpracę z CERN i DESY, co stało się w latach 80. i 90. głównym motorem działalności instytutu. Pracownicy IFJ nie tylko uczestniczą w eksperymentach prowadzonych w największych światowych laboratoriach fizyki cząstek elementarnych i wysokich energii, ale także budują aparaturę, na której wykonuje się badania i pomiary. Mają udział w budowie akceleratora LHC – największego na świecie zderzacza hadronów. Uczestniczą w wielkich międzynarodowych projektach: ATLAS, ALICE, i LHCb. Wzięli udział w budowaniu zderzacza HERA przy synchrotronie DESY i współpracują przy projektach ZEUS (zaprojektowali i zbudowali detektor świetlności oparty na rejestracji promieniowania e−p bremsstrahlung) i H1. Uczestniczą w projekcie TESLA. Skonstruowali dużą część detektora PHOBOS przy zderzaczu ciężkich jonów RHIC. Wnieśli ważny wkład w odkrycie nowego stanu hadronowej materii wzbudzonej do wysokiej gęstości. Ostatnio rozpoczęli współpracę w ramach projektu ICARUS (badanie neutrin w Gran Sasso) i zostali zaproszeni do projektu PIERRE AUGER (badani promieni kosmicznych o najwyższych w naturze energiach).
)
Na Wydziale Chemicznym Politechniki Wrocławskiej powstało środowiskowe Laboratorium Badań Strukturalnych. Wyposażono je w wysokiej klasy spektrometr magnetycznego rezonansu jądrowego (NMR) – Bruker Avance™ 600 MHz z kriosondą oraz magnesem UltraShield Plus™ o dziesięciokrotnie mniejszej objętości pola rozproszonego w porównaniu z magnesami starszej generacji – ULTRASHIELD™. Zasadniczą częścią urządzenia jest trzykanałowa kriosonda (1H/13C/15N) z odwrotnym układem cewek i Z−gradientem, co umożliwia uzyskanie wysokiej rozdzielczości i czułości. Dzięki obniżeniu temperatury pracy cewki i przedwzmacniacza uzyskuje się 3 do 4 razy lepszy stosunek sygnału do szumu (S/N) w porównaniu z konwencjonalnymi sondami. Pozwala to skrócić czas pomiaru do 16 razy lub zmniejszyć czterokrotnie stężenie badanej próbki.
Nowy spektrometr Bruker AvanceTM 600 MHz pozwoli realizować prace o charakterze interdyscyplinarnym. Inwestycja będzie przede wszystkim służyć zespołom badawczym PWr., Uniwersytetu Wrocławskiego oraz wrocławskiej Akademii Rolniczej, które powołały konsorcjum w celu utworzenia laboratorium. Planuje się badania służące określaniu struktury przestrzennej i konformacji peptydów i białek (w tym konstruowanych metodami inżynierii genetycznej), struktury związków organicznych otrzymywanych drogą syntezy chemicznej (potencjalne leki i regulatory metaboliczne) oraz produktów naturalnych. Drugi nurt badań skierowany będzie na określanie struktur kompleksów typu ligand (związek organiczny lub jon metalu) – receptor (białko, polimery, chemoreceptory, chiralne selektory), badanie reakcji kompleksowania, a także równowag kompleksowania m.in. w układach typu „gość – gospodarz”. Badane będą oddziaływania pomiędzy nowymi inhibitorami a enzymami różnego typu, zwłaszcza mogącymi znaleźć zastosowanie w medycynie lub rolnictwie.
Spektrometr NMR został umieszczony w specjalnie do tego celu przystosowanym i wyremontowanym wolno stojącym budynku A−9 na wewnętrznym dziedzińcu głównych budynków politechniki. Zakup spektrometru sfinansowano dzięki grantowi Komitetu Badań Naukowych w wysokości 4,5 mln zł. Koszt remontu budynku, który wyniósł ok. 800 tys. zł, został częściowo pokryty (330 000 zł) z subwencji Fundacji na rzecz Nauki Polskiej.
)
Główna siedziba założonej w 2001 r. uczelni mieści się w zabytkowym budynku, gdzie na przełomie wieków XIX i XX działała rosyjska szkoła kolejowa. Strukturę chełmskiej PWSZ tworzą instytuty: Matematyki i Informatyki, Neofilologii, Nauk Technicznych oraz Nauk Humanistycznych. Swój pierwszy rok akademicki uczelnia rozpoczęła z 229 studentami. Obecnie kształci 2,5 tys. studentów, w tym 90 proc. na studiach dziennych. Uczelnia pełni funkcję, jaką wyższym szkołom zawodowym przypisali twórcy tej grupy uczelni – służy głównie młodym ludziom z najbliższej okolicy. Jak mówi Zygmunt Gardziński, szef biura rektora PWSZ, większość (ponad 60 proc.) spośród 2,3 tys. zainteresowanych podjęciem w tym roku studiów w uczelni pochodziła z Chełma i powiatu chełmskiego, kolejna duża grupa z powiatów ościennych. Zdarzają się jednak studenci z dalszych powiatów wschodu kraju. Tylko nieliczni studenci – np. z niedawno otwartej, unikatowej specjalizacji pilotaż – pochodzą z innych rejonów kraju.
PWSZ oferuje 7 kierunków i 4 specjalności kształcenia. Instytut Matematyki i Informatyki oferuje kierunek matematyka (specjalności: matematyka z informatyką; nauczanie matematyki), Instytut Neofilologii kształci na kierunku filologia (specjalności: filologia angielska, filologia germańska), Instytut Nauk Technicznych oferuje kierunki: mechanika i budowa maszyn, budownictwo oraz elektrotechnika, a Instytut Nauk Humanistycznych kształci na filologii polskiej oraz historii.
Uczelnia zatrudnia 150 osób, w tym 82 nauczycieli akademickich i 68 pracowników administracji i obsługi. Wśród nauczycieli akademickich jest 29 profesorów. – Na niektórych kierunkach profesorowie prowadzą nie tylko wykłady, ale nawet ćwiczenia – komentuje bardzo dobry stan kadrowy prof. Józef Zając, rektor PWSZ w Chełmie. W związku ze zwiększeniem liczby studentów władze zamierzają w tym roku akademickim zwiększyć zatrudnienie do blisko 200 osób.
Budynki uczelni zlokalizowane są w trzech nieodległych od siebie punktach miasta. Główna siedziba ma powierzchnię 4,2 tys. m2. Oprócz rektoratu, mieszczą się w niej instytuty Matematyki i Informatyki oraz Nauk Technicznych, biblioteka oraz sala gimnastyczna. W drugim obiekcie, o powierzchni 2,7 tys. m2 – także uzyskanym od władz miasta – mają siedzibę instytuty Neofilologii i Nauk Humanistycznych.
Taka baza, choć bardzo nowoczesna i zadbana, nie wystarcza uczelni. Zajęcia odbywają się w godz. 800−2000. Z tego powodu planuje się powiększenie uczelni. Trwają prace remontowe w kolejnym obiekcie (3,2 tys. m2), nowej siedzibie Instytutu Nauk Humanistycznych (inwestycja o wartości 3 mln zł, w tym 2,3 mln zł z MENiS), planuje się też budowę nowej siedziby (3,2 tys. m2) dla Instytutu Matematyki i Informatyki (inwestycja o wartości 12 mln, finansowana z funduszy europejskich – 8,9 mln zł, MENiS – 2 mln. zł). Uczelnia uzyskała też dawny zespół szkolny, położony w zabytkowym parku w Depułtyczach Nowych, w pobliżu Chełma, gdzie planuje się utworzenie Akademickiego Centrum Współpracy Transgranicznej. PWSZ nie ma własnego akademika. Władze zadbały jednak o studentów zamiejscowych, wynajmując dla nich dwie kondygnacje w hotelu.
)
Od kilku lat Oddział Technologii Żywności i Żywienia Człowieka spełniał warunki, by na jego bazie utworzyć w lubelskiej AR nowy wydział, jednak brak zaplecza lokalowego odsuwał te decyzję w czasie. W 2001 na działce uzyskanej od Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, gdzie w niewielkim budynku mieściła się siedziba Katedry Technologii Przemysłu Rolno−Spożywczego i Przechowalnictwa, rozpoczęto inwestycję. Projekt nowego obiektu powstał w biurze „Architekci” Sp. z o.o. – J. Bieńkowski, A. Lis, P. Mierzwa z Lublina. Generalnym wykonawcą został Mitex S.A., firma, która już wcześniej realizowała inwestycje uczelni.
Na początku października oddano do użytku obiekt dla nowego Wydziału Nauk o Żywności i Biotechnologii. Jest to zespół połączonych ze sobą 3– i 4−kondygnacyjnych budynków o łącznej powierzchni użytkowej 5942 m2 i kubaturze 30 500 m3. Znajdują się w nim 2 sale audytoryjne na 120 i 140 miejsc, 7 laboratoriów dydaktycznych, 20 laboratoriów naukowo−badawczych, 3 hale do realizacji prac wdrożeniowych, 2 sale komputerowe, 3 pracownie mykologiczne, pokoje pracy dla naukowców oraz pomieszczenia techniczne i barek. W podziemiach budynku znajduje się garaż na ponad 50 samochodów.
Dzięki oddaniu do użytku tego obiektu nowy wydział ma własną siedzibę. Równocześnie wzrosły możliwości kształcenia studentów na obleganych kierunkach: technologii żywności i żywienia człowieka do 120 osób, biotechnologii – 60 osób i towaroznawstwie – 90 osób.
Koszt inwestycji wyniósł 27 mln 739 tys. zł. Oprócz znaczącego wkładu własnego uczelni (8 mln 739 tys. zł), do powstania obiektu przyczyniły się Ministerstwo Nauki i informatyzacji (5 mln zł) oraz Ministerstwo Edukacji Narodowej i Sportu (18 mln zł).
W Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu wprowadzono system likwidujący kolejki przy zapisach na zajęcia wychowania fizycznego. Od tego roku akademickiego zapisy na wf. możliwe były wyłącznie poprzez Internet, w ramach systemu USOS WEB. W ciągu pierwszej godziny działania systemu rejestracji na zajęcia zapisało się 263 studentów, a do systemu logowało się blisko 500 osób. Cztery grupy zajęciowe (callanetics, aerobik, pilates kobiet, siłownia mężczyzn) zostały zapełnione w ciągu 20 minut. Razem na wf. zapisało się 3805 osób. Rejestracja odbywała się w kolejności zgłoszeń, bez żadnych zakłóceń. Studenci wybierali dyscyplinę, godzinę, dzień tygodnia, miejsce odbywania zajęć i prowadzącego. Każdy mógł się zapisać tylko na jedne zajęcia. W trakcie rejestracji student widział, ile osób jest już zapisanych do danej grupy i czy jest jeszcze dla niego miejsce. System umożliwia sprawdzanie stanu grup, wystawianie ocen i kontrolę realizacji zajęć przez studentów. W drugim semestrze każdy może zmienić dyscyplinę.
Z możliwości przeprowadzania zapisów na zajęcia w systemie internetowym zaczynają korzystać również niektóre wydziały UMK. System ten obowiązuje np. studentów studiów dziennych na kierunku socjologia. Podobny system zapisów uruchomiony został dla uczestników seminariów dyplomowych na studiach zaocznych Wydziału Nauk Ekonomicznych i Zarządzania UMK.
)
22 października na Wydziale Biologii UW odbyła się konferencja Komitetu Mikrobiologii PAN – pierwsze z planowanej serii spotkań, które na tle współczesnych osiągnięć naukowych przypominać mają sylwetki wielkich polskich mikrobiologów, będących dla swoich uczniów mistrzami i autorytetami. Pierwsze spotkanie poświęcono pamięci prof. Władysława J.H. Kunickiego−Goldfingera (1916−95) w 10. rocznicę jego śmierci.
Biografię uczonego przypomniała prof. Krystyna I. Wolska, jedna z jego warszawskich wychowanek. Profesor był z wykształcenia mikrobiologiem i to była główna dziedzina jego działalności naukowej i dydaktycznej – stworzył 3 czołowe polskie akademickie ośrodki mikrobiologiczne (kolejno w Lublinie, Wrocławiu i Warszawie). Profesora pasjonowały także problemy ewolucjonizmu oraz filozofii biologii i we wszystkich tych dziedzinach miał bogaty dorobek publikacyjny. Jego postawę życiową krótko i celnie określa tytuł artykułu Sławomira Zagórskiego W opozycji do głupoty („Gazeta Wyborcza”, 22.10.05.).
Poglądy filozoficzne prof. Kunickiego−Goldfingera przedstawił prof. Władysław Krajewski (UW); podkreślił zwłaszcza te, w których Kunicki−Goldfinger opowiada się za przypadkowością powstania życia (z pojawieniem się człowieka włącznie), zwracając jednocześnie uwagę na ograniczenia, jakie stawiają grze przypadków prawa fizyki, chemii oraz dotychczasowy przebieg ewolucji. Z kolei prof. Piotr Słonimski (CGM CNRS, Francja) w swoim wykładzie Ewolucja a genomika stwierdził, że genomika organizmów obecnie żyjących dostarcza znacznie więcej danych do przewidywania biegu ewolucji niż badania archeologiczne, a kryterium odległości ewolucyjnej między dwoma dowolnymi gatunkami może być proporcja między liczbą zmian na poziomie sekwencji nukleotydów, które mają wartość adaptatywną, a liczbą zmian cichych, które tej wartości nie mają. Kolejny mówca, prof. Wacław Szybalski (McArdle Lab., University of Wisconsin, USA), wskazał trudności, na jakie natrafiamy, mimo obserwowanego ostatnio ogromnego postępu, w technologii sekwencjonowania genomowego DNA oraz zaprezentował osiągnięcia swego zespołu naukowego w dziedzinie sekwencjonowania DNA zawierającego tzw. sekwencje powtarzające się (ang. repetitive sequences). Referat prof. Mirosławy Włodarczyk (Instytut Mikrobiologii UW) przypomniał wagę zagadnień z zakresu genetyki bakterii (analiza mechanizmu koniugacji i rekombinacji), które były przedmiotem badań zespołu naukowego prof. Kunickiego−Goldfingera we wczesnym etapie jego „okresu warszawskiego” oraz wskazał „gorący punkt” bieżących badań z zakresu koniugacji bakteryjnej, którym jest wykazanie, że mechanizm transportu DNA podczas koniugacji stanowi jeden z typów ważnego bakteryjnego systemu sekrecyjnego (T4SS), a może nawet stanowi jego archetyp.
Kolejnym punktem obrad była sesja wspomnieniowa – szereg spontanicznych wypowiedzi przyjaciół, wychowanków oraz współpracowników z okresu działalności opozycyjnej.
Na konferencji zaprezentowano także, w postaci 130 plakatów, dorobek mikrobiologów polskich z pierwszych lat XXI wieku. Przeprowadzono konkurs na najlepszy plakat, nagradzając 4 zespoły autorów Nagrodą Specjalną im. Profesora Kunickiego−Goldfingera, ufundowaną przez jego wychowanków.
Lista laureatów Nagrody im. Profesora Kunickiego−Goldfingera, przyznanej podczas I Konferencji Naukowej Komitetu Mikrobiologii PAN („W.J.H. Kunicki−Goldfinger. Mikrobiolog – Filozof – Mistrz”, 22 października 2005, Wydział Biologii UW): Renata Welc, Anna Bajer, Edward Siński, Babesia microti i Bartonella spp., mikropasożyty gryzoni patogenne dla człowieka (Zakład Parazytologii, Instytut Zoologii, Wydział Biologii, Uniwersytet Warszawski); Magdalena Lewandowska, Beata Weber−Dąbrowska, Ewa Sadowy, Jolanta Krzysztoń−Rusjan, Andrzej Górski, Małgorzata Łobocka, Characterization of a polyvalent staphylococcal bacteriophage A5W and identification of its potentially bacteriotoxic proteins (Department of Microbial Biochemistry, Institute of Biochemistry and Biophysics, PAN, Warsaw; Institute of Immunology and Experimental Therapy, PAN, Wrocław; National Institute of Public Health, Warsaw); Elżbieta Walencka, Halina Wysokińska, Łukasz Kuźma, Marek Różalski, Urszula Krajewska, Barbara Różalska, Biofilm phytotherapy: diterpenoids of Salvia sclarea as potential anti−biofilm agents active against antibiotic resistant staphylococci (University of Łódź, Department of Immunology and Infectious Biology, Institute of Microbiology and Immunology, Banacha 12/16, 90−237 Łódź, Poland, Medical University of Łódź, Department of Biology and Pharmaceutical Botany and Department of Pharmaceutical Biochemistry); Lucyna Holec, Elżbieta Hiszczyńska−Sawicka, Artur Gąsior, Józef Kur, Rekombinantowe białko antygenowe Mag1 Toxoplasma gondii; zastosowanie w różnicowaniu fazy toksoplazmozy (Politechnika Gdańska, Wydział Chemiczny, Katedra Mikrobiologii).
Więcej informacji na temat postaci prof. dr. hab. W.J.H. Kunickiego−Goldfingera oraz sprawozdanie z omawianej konferencji znaleźć można na stronie www przygotowanej przez dr. Marka Ostrowskiego (www.varsovia.pl) w dziale Panoramy Tematyczne Warszawy – Osobistości i Osobowości.W okresie gwałtownego rozwoju miast planowanie przestrzenne oraz pokrewne zagadnienia urbanistyczne nabierają coraz większego znaczenia. Trudniej chronić istniejące, zwłaszcza zabytkowe, struktury miejskie w oparciu o zrównoważony rozwój miast i warunki polityki urbanistycznej. Zagadnieniom tym poświęcone było międzynarodowe seminarium „Odnowa struktur miejskich w świetle zrównoważonego rozwoju”, zorganizowane przez Centrum Rewitalizacji Budowli Miejskich CURE przy Wydziale Inżynierii Lądowej i Środowiska, Wydział Architektury Politechniki Gdańskiej oraz Sekcję Architektury Komitetu Architektury i Urbanistyki PAN, które odbyło się w dniach 29−30 września.
Seminarium rozpoczęło się wprowadzeniem prof. Czesława Szymczaka, koordynatora Centrum CURE, dotyczącym głównych kierunków działalności centrum, które powstało w ramach akcji „Miasto przyszłości i dziedzictwo kulturowe” V Programu Ramowego UE. Profesor podkreślał, iż CURE, tzw. Centrum Doskonałości, jest organizacją zajmującą się rozwiązywaniem różnorodnych problemów rewitalizacji budowli miejskich zgodnie z założeniami zrównoważonego rozwoju.
Zgodnie z oczekiwaniami organizatorów, seminarium skupiło wokół siebie przedstawicieli nie tylko polskich, ale i światowych ośrodków badawczych, m.in. z Włoch i Finlandii. Wymieniali oni doświadczenia i idee z rozległej dziedziny urbanistyki. Mówiono m.in. o równoważeniu przestrzeni miejskiej, jej wielofunkcyjności oraz rekultywacji zdegradowanych terenów. W kręgu zainteresowań uczestników znalazły się również kryteria i wskaźniki pozwalające na ocenę wyrównania przestrzeni miejskiej oraz koncentracji bądź rozproszenia miast.
Do następnego bloku tematycznego należały architektoniczne aspekty zrównoważonej odnowy struktur miejskich: transformacja i odnowa budynków oraz terenów przemysłowych, a także ocena i projektowanie cyklu życiowego budynków i całych struktur miejskich. Istotną kwestią była ocena oddziaływania miasta na środowisko, jak również problemy społeczno−kulturowe i behawioralne odnowy struktur miejskich.
Doskonałą okazją do obrazowego wprowadzenia w problematykę adaptacji obiektów zabytkowych na cele usługowo−handlowe była specjalnie zorganizowana wycieczka po Gdańsku. Urozmaicony, bo wzbogacony o historię pradawnego miasta Gdańska i jego budowli, wykład pozwolił uczestnikom seminarium ocenić możliwości przystosowania starszych budynków do nowoczesnych celów.
)
W dniach 14−15 października w Politechnice Gdańskiej odbyła się II Ogólnopolska Konferencja „Biotechnologia Molekularna” (BioMillenium 2005), zorganizowana przez Centrum Badań i Edukacji Chemii i Biotechnologii Farmaceutyków „Chembiofarm” oraz Katedrę Mikrobiologii Wydziału Chemicznego PG. Podczas tegorocznego spotkania prezentowano osiągnięcia i prace badawcze polskich biotechnologów w trzech sesjach tematycznych: szczepionki nowej generacji, diagnostyka molekularna oraz ekstremofile a biotechnologia. Przedstawiona przez uczestników konferencji tematyka badawcza koncentrowała się wokół takich zagadnień, jak: konstrukcja i zastosowanie nowoczesnych technik biologii molekularnej w typowaniu mikroorganizmów patogennych w badaniach epidemiologicznych, diagnostyka molekularna chorób bakteryjnych i wirusowych, molekularne mechanizmy działania czynników wirulencji bakterii i wirusów, otrzymywanie rekombinantowych białek antygenowych w celu zastosowania ich do immunodiagnostyki i szczepionek nowej generacji, nowe narzędzia do technik biologii molekularnej, termostabilne i zaadaptowane do zimna enzymy o dużym potencjale aplikacyjnym.
W trakcie „BioMillenium” starano się odpowiedzieć na pytania: czy szczepionki nowej generacji będą kluczowym elementem profilaktycznym coraz groźniejszych chorób infekcyjnych, czy diagnostyka molekularna jest przydatna dla medycyny klinicznej i badań epidemiologicznych oraz czy organizmy ekstremofilne oraz enzymy z nich pozyskiwane dadzą nową jakość dla biotechnologii?
Gościem honorowym konferencji był prof. Wacław Szybalski z University of Wisconsin w USA, który w wykładzie inauguracyjnym mówił o początkach biotechnologii molekularnej na świecie i w Polsce. Było to wydarzenie nadzwyczajne, ponieważ prof. Szybalski współtworzył nowoczesną biotechnologię opartą na warsztacie inżynierii genetycznej. Po raz pierwszy też została przyznana Nagroda im. Wacława Szybalskiego za najlepszą pracę młodego biotechnologa, którą uzyskała dr inż. Aneta Białkowska z Politechniki Łódzkiej za rozprawę Antarctic â−galactosidase from Pseudoalteromonas sp.22b: kinetic and molecular adaptation to cold. Przyznano także wyróżnienie mgr inż. Lucynie Holec z Katedry Mikrobiologii PG za pracę Construction of expression systems and production of Toxoplasma gondii recombinant antigens (MIC3, GRA4, GRA9) for the serodiagnosis of toxoplasmosis.
W 22 uczelniach o profilu artystycznym rozpoczyna się trzecia edycja ogólnopolskiego konkursu Samsung Art Master. Ideą projektu jest szukanie ciekawych osobowości twórczych wśród studentów kierunków artystycznych i wspieranie ich działań zmierzających do samodzielnego zaistnienia na rynku sztuki. Organizatorem konkursu i fundatorem nagród jest firma Samsung. Tegoroczna edycja konkursu skierowana jest do obecnych studentów, a także absolwentów z lat 2004 i 2005. Na konkurs można nadsyłać malarstwo, grafikę, rzeźbę, a także projekty z zakresu instalacji multimedialnych, obiektów przestrzennych i prac interaktywnych. Prace i projekty należy zgłaszać do 28 lutego 2006 u koordynatorów konkursu w poszczególnych uczelniach – ich nazwiska i adresy, a także wszelkie informacje dotyczące konkursu, można znaleźć na stronie www.artmaster.org.pl.
Nazwiska laureatów poznamy na początku kwietnia 2006.
Nagrody za trzy pierwsze miejsca wynoszą: 15, 10 i 5 tys. zł. Przyznane zostaną także 3 wyróżnienia, uhonorowane dyplomami i sprzętem Samsunga. Prace konkursowe wszystkich nagrodzonych i wyróżnionych zostaną zaprezentowane na specjalnej wystawie w Centrum Sztuki Współczesnej Zamek Ujazdowski w Warszawie. Uroczyste otwarcie wystawy i wręczenie nagród autorom najlepszych prac odbędzie się 19 maja 2006.
Tradycją konkursu Samsung Art Master są aukcje charytatywne nadesłanych prac. Całkowity dochód ze sprzedaży przekazywany jest domom
ogólnopolski miesięcznik