Opracował Piotr Kieraciński
Współpraca: Białystok – Bartosz Ignatowicz, Lublin – Monika Jaskowiak, Elżbieta Mulawa−Pachoł, Szczecin – Mariusz Dąbrowski, Paulina Orzechowska, Toruń – Kinga Nemere−Czachowska, Wrocław – Małgorzata Porada−Labuda, Małgorzata Wanke−Jakubowska, Maria Wanke−Jerie, Elżbieta Woźniak, Zielona Góra – Ewa Sapeńko.
(...) polski system kształcenia na wszystkich poziomach nie nadąża za potrzebami gospodarki. Już w średnich szkołach widoczny jest niższy poziom nauczania przedmiotów ścisłych. Podobnie jest na wyższych uczelniach, które produkują nadmiar nauczycieli i menedżerów, a nie są w stanie dostarczyć gospodarce wystarczająco wielu informatyków, inżynierów, prawników. Co gorsza, absolwenci często nie mają praktycznego przygotowania.
(...) uczelnia – zwłaszcza państwowa – latami może wypuszczać absolwentów, którzy nie są przygotowani do pracy. Albo takich, dla których w ogóle nie ma pracy.
Trudno zresztą dziwić się uczelniom, skoro nie mają one informacji na temat potrzeb rynku pracy. Nie wiedzą, jaka będzie sytuacja za kilka lat, gdy dzisiejsi absolwenci szkół średnich skończą studia, bo takich informacji po prostu w Polsce nie można zdobyć. (...)
(...) potrzebny jest nam (...) obiektywny system oceny działania uczelni. Dziś w Polsce robi się to zazwyczaj na podstawie warunków studiowania, oceny kadry czy możliwości finansowych szkoły. Powinny jednak powstać rankingi, które uwzględnią warunki pracy oferowane absolwentom.
Dopiero wtedy najlepsze szkoły wyższe i kierunki zyskają taką popularność, że nie będzie wątpliwości, gdzie powinny pójść za studentami państwowe pieniądze. (Paweł Jabłoński, Jak stworzyć dobrą uczelnię, „Rzeczpospolita”, 19.09.2007)
Po latach zastoju Polska ma szanse ponownego zaistnienia na naukowej mapie Europy. (...) W naszym kraju mają wkrótce powstać pierwsze ośrodki naukowe wyposażone w światowej klasy sprzęt badawczy. Chodzi m.in. o projekt budowy w Instytucie Problemów Jądrowych w Świerku olbrzymiego lasera na tzw. swobodnych elektronach (FEL).
(...) „Zwykłe” lasery emitują konkretną długość fali, na przykład laser rubinowy emituje światło czerwone o długości 694,3 nm. POLFEL (tak nazywać się będzie instalacja w Świerku) będzie emitował widmo w głębokim ultrafiolecie.
(...) W Krakowie powstanie Narodowe Centrum Promieniowania Synchrotronowego. Synchrotrony są akceleratorami, w których polu magnetycznym są przyspieszane elektrony. (...)
(...) Budowa pierwszej polskiej instalacji mogłaby się rozpocząć już za kilkanaście miesięcy, ale Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego wycofało się z wyłożenia kilku milionów złotych na wstępne prace. Bez tego nie ma szans na uzyskanie pieniędzy z budżetu UE. (...) Jeżeli obiecane pieniądze w kasie ministerstwa się w końcu znajdą, centrum synchrotronowe zostanie otwarte pod koniec 2012 r. Start instalacji POLFEL jest planowany trzy, cztery lata później.
(...) Kilka miesięcy temu grupa skupiająca sześć instytucji naukowych z czterech ośrodków akademickich (Katowice, Kraków, Warszawa i Wrocław) wystąpiła o sfinansowanie prac studyjnych instalacji Laguna w ramach 7. Programu Ramowego UE. (...) Laguna to paneuropejski projekt budowy ogromnego podziemnego laboratorium. Ośrodek musi zostać wybudowany od początku, bo żadne z istniejących (...) laboratoriów nie jest w stanie pomieścić projektowanych gigantycznych detektorów. Fizycy chcą za ich pomocą poszukiwać produktów rozpadu protonu oraz badać właściwości neutrin pochodzenia astrofizycznego i tych wyprodukowanych w akceleratorach.
(...) Konkuruje ze sobą sześć lokalizacji w UE, wśród których jest polska propozycja. (...)
Polski nie stać na zmarnowanie szansy, którą dają programy ramowe UE. Europy też na to nie stać. Bruksela przeznacza coraz więcej pieniędzy na naukę, bo chce konkurować z USA. Ten pojedynek unia przegra, jeśli w Polsce, jednym z największych krajów unii, nie powstaną duże, międzynarodowe ośrodki naukowe. (Tomasz Rożek, Mózg polski, „Wprost”, 30.09.2007)
Po wakacjach został zaprezentowany i trafił do konsultacji środowiskowej projekt nowelizacji obowiązującej obecnie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. Dostępny jest na stronach internetowych ministerstwa, a także „FA”. Projekt zakłada m.in. zwiększenie autonomii dużych uczelni (posiadających ponad 100 prof. tytularnych i 10 uprawnień do habilitacji) i wzrost dotacji dla nich, proponuje porozumienia akredytacyjne, delegowanie kadry, zamawiane kształcenie studentów, zakłada wzmocnienie nadzoru, eliminację zjawisk patologicznych, dowartościowanie habilitacji i doktoratu. W niektórych kwestiach, np. nazw uczelni, przyjmuje rozwiązania wariantowe.
Większość zaproponowanych rozwiązań zyskało akceptację prezydium KRASP, natomiast szereg uwag zgłosiły KRZaSP i Parlament Studentów. Ministerstwo chciałoby, aby do końca bieżącego roku projekt trafił do parlamentu, a od kolejnego roku akademickiego zmiany weszły w życie.
(as)
Od lewej prof.prof.: M. Kleiber, W. Siwiński, J. Woźnicki, W. Kurnik, M. Żylicz
Są w obszarze szkolnictwa wyższego instytucje ważne, a niezwykłe przez to, że powstały na skutek inicjatywy i aktywności oddolnej. Do takich należy z pewnością obchodząca właśnie jubileusz 5−lecia działalności Fundacja Rektorów Polskich. W czerwcu 2001 roku 80 rektorów uczelni akademickich utworzyło fundację. Rok później rozpoczęła ona działalność. W sierpniu 2003, wspólnie z Konferencją Uczelni Niepublicznych, fundacja powołała do życia Instytut Społeczeństwa Wiedzy, w którego pracy na rzecz konwergencji obu sektorów uczestniczą rektorzy z obu grup uczelni. Obie instytucje w misji wpisane mają działania na rzecz rozwoju edukacji i nauki ze szczególnym uwzględnieniem szkolnictwa wyższego. Grono fundatorów jest poszerzane o rektorów kolejnych kadencji. We wrześniu 2003 FRP i ISW, przy wsparciu Politechniki Warszawskiej, uzyskały siedzibę w budynku PW przy ulicy Górnośląskiej 14 w Warszawie. Inicjatorem powstania i spiritus movens obu instytucji jest prof. Jerzy Woźnicki, rektor PW (1996−2002) i przewodniczący KRASP (2000−02), który wraz ze swoimi współpracownikami, prof. Ewą Chmielecką i prof. Andrzejem Kraśniewskim, kieruje obecnie ich pracami. Działalność obejmuje przede wszystkim szkolenia, seminaria, publikacje, analizy i opracowania.
10 września, na corocznym zebraniu fundatorów, obchodzono jubileusz 5−lecia działalności FRP. W wystąpieniach goście podkreślali przede wszystkim dużą aktywność obu instytucji oraz podjęcie całego szeregu inicjatyw nieobecnych wcześniej, np. szkoleń dla rektorów i kanclerzy, opracowań dotyczących m.in. własności intelektualnej czy kodeksu dobrych praktyk akademickich.
W trakcie zgromadzenia odbyła się ciekawa dyskusja Samorządność a rządność uniwersytetu – etos i procedury, w czasie której padło wiele krytycznych zdań na temat mechanizmów funkcjonujących w szkolnictwie wyższym. Prof. Michał Kleiber, prezes PAN, mówił o: rozdrobnieniu badań, małej ilości Polaków w programach Europejskiej Rady Badań, braku promocji dla najlepszych, niedostatkach umiędzynarodowienia studiów, braku rygoryzmu w etyce środowiskowej, wieloetatowości – nie występującej w takiej postaci nigdzie na świecie, a u nas usankcjonowanej ustawą, braku zróżnicowania modeli rozwoju uczelni. Prof. Karol Musioł, rektor UJ, proponował, aby rektor był powoływany na jedną 5−letnią kadencję i aby miał dużo silniejszą władzę, np. mógł zwalniać pracowników. Jak zawsze wiele dyskusji wywołały tezy rektora Krzysztofa Pawłowskiego z Nowego Sącza o tym, że nie jest ważny interes środowiska akademickiego, a interes społeczeństwa i w związku z tym to politycy winni podejmować decyzje, a nie korporacja profesorów. Prof. Adam Budnikowski podkreślał rolę uczelni elitarnych oraz możliwości wyboru indywidualnej ścieżki nauki. Prof. Ewa Chmielecka, opierając się na opracowaniach europejskich, pesymistycznie odnosiła się do perspektyw naszego szkolnictwa i nauki, prognozując, że staniemy się za 10 lat peryferiami Europy. Łagodził te tezy prof. Bogusław Smólski, dyrektor NCBR, powołując się na wiele przykładów pozytywnego działania i sukcesów naszych uczelni i instytutów.
(as)
W dniach 15−19 lipca w obiektach Politechniki Białostockiej odbył się cykl szkoleń w ramach Szkoły Letniej FRP. Była to już trzecia edycja cieszącej się dużym zainteresowaniem serii (poprzednie dwie w Olsztynie) odbywających się w ramach Programu Stałych Przedsięwzięć FRP szkoleń kadr kierowniczych uczelni akademickich, realizowanych w ramach partnerstwa strategicznego FRP z KRASP.
Tym razem szkolenie koncentrowało się na kwestiach absorpcji i wykorzystywania unijnych środków na badania naukowe i zostało przygotowane specjalnie dla osób koordynujących oraz nadzorujących projekty badawcze. Wykłady, seminaria i dyskusje prowadzone były przez znanych ekspertów oraz specjalistów praktyków. O dostosowanie struktury administracyjno−finansowej do efektywnej absorpcji funduszy unijnych (7.PR, CIP, fundusze strukturalne) mówiła pani Carmen Madrigal z Regions of Knowledge and Research Potential, o możliwościach wynikających z uczestnictwa w 7.PR i CIP Andrzej Siemaszko, szef KPK, a o własności intelektualnej w nauce oraz działalności gospodarczej p. Alicja Adamczyk, prezes Urzędu Patentowego RP.
Szkołę organizowano przy wsparciu Krajowego Punktu Kontaktowego ds. Programów Badawczych UE, Urzędu Patentowego RP, Fundacji MOST oraz Instytutu Społeczeństwa Wiedzy.
Żeglarskim akcentem zakończyły się XXIV Mistrzostwa Polski Szkół Wyższych. Ostatnimi zawodami były regaty żeglarskie, rozegrane w dniach 18−20 września na Jeziorze Niegocin. Wystartowała w nich rekordowa liczba 52 załóg, reprezentujących 26 uczelni. Po najwyższe trofeum regat sięgnęli studenci SGH z Warszawy, dając dowód, że ich uczelnia słusznie posiada żaglowiec w swoim logo.
W ramach MPSW odbyło się 78 imprez. Najwięcej w maju (36) i w kwietniu (19). Spośród 16 miast – organizatorów, najwięcej imprez przeprowadziły akademickie środowiska z: Warszawy (15), Wrocławia (14), Krakowa (9), Katowic (6), Gdańska (5). Zawody miały różny charakter: 20 z nich rozegrano w typach uczelni, 17 w systemie bezpośrednim, a 41 – systemem eliminacyjnym. Ze względu na małą liczbę zgłoszonych zespołów nie udało się przeprowadzić Mistrzostw Polski Wyższych Szkół Zawodowych w Piłce Nożnej i Mistrzostw Polski Wyższych Szkół Niepublicznych w Koszykówce Kobiet.
W tegorocznych mistrzostwach rywalizowano w 41 dyscyplinach. Najwięcej zespołów zgłoszono do futsalu. W zawodach eliminacyjnych rywalizowało 206 drużyn uczelnianych. Finał wygrał zespół AWF Wrocław, przed zespołem z Wszechnicy Świętokrzyskiej w Kielcach i PWSZ Konin. Królami strzelców zostali studenci AWF Wrocław Tomasz Jaworski i Sławomir Kałwak, a najlepszym bramkarzem okazał się Łukasz Błaszczyk z PWSZ Konin.
Na drugim miejscu wśród najliczniej obsadzonych dyscyplin jest siatkówka mężczyzn – 148 drużyn. Dalej kolejno: siatkówka plażowa mężczyzn – 125 zespołów, siatkówka kobiet – 121, siatkówka plażowa kobiet – 102, koszykówka mężczyzn – 81, tenis stołowy mężczyzn – 71, tenis stołowy kobiet – 58, piłka nożna – 56, a pierwszą dziesiątkę kończy pływanie mężczyzn – 51 drużyn. Najmniej reprezentacji uczelnianych zgłosiło się w judo kobiet (8) i wioślarstwie (9).
W klasyfikacji generalnej XXIV MPSW zwyciężył Uniwersytet Warszawski (2142 pkt), przed czterema politechnikami: Gdańską (1984,5), Warszawską (1972), Śląską (1966) i Wrocławską (1667,5). Sklasyfikowano 223 uczelnie, które wystartowały w mistrzostwach.
Prowadzono również rywalizację w siedmiu typach uczelni. Wśród rywalizujących 22 politechnik najlepszą okazała się Politechnika Gdańska. Wśród 24 akademii – Akademia Ekonomiczna Kraków. Spośród 18 uniwersytetów – Uniwersytet Warszawski. Z 29 państwowych wyższych szkół zawodowych najlepiej wypadła PWSZ w Lesznie. Wśród 10 uczelni medycznych najlepsi byli zawodnicy z Uniwersytetu Medycznego w Łodzi. Wyższa Szkoła Przedsiębiorczości i Zarządzania im. L. Koźmińskiego z Warszawy była najlepsza wśród 111 wyższych szkół niepublicznych. A najlepsze zespoły spośród 6 uczelni wychowania fizycznego i sportu wystawiła AWFiS w Warszawie.
Najlepsze zespoły Mistrzostw Polski Szkół Wyższych reprezentowały polskie uczelnie w Akademickich Mistrzostwach Europy, które rozgrywane były w okresie wakacyjnym. W grach zespołowych Polska reprezentowana była przez: WSWFiT Supraśl (koszykówka mężczyzn), PWSZ Gorzów Wlkp. (koszykówka kobiet), PWSZ Racibórz (siatkówka mężczyzn), Politechnika Częstochowska (siatkówka kobiet), AWF Warszawa (piłka ręczna kobiet i mężczyzn oraz rugby), WSHiP z Warszawy (piłka nożna). Tylko zespół koszykarek PWSZ z Gorzowa Wlkp. sięgnął po złoto na AME rozegranych w Genewie.
Halina Hanusz
We wrześniu uczestnicy projektu „Akademicka Innowacyjność dla Małopolski – program stypendialny dla najlepszych doktorantów UJ” dostaną ostatnią pulę środków. Łącznie działające w UJ Centrum Innowacji, Transferu Technologii i Rozwoju Uniwersytetu (CITTRU) przekaże 50 doktorantom z 8 wydziałów UJ 1 mln 104 tys. zł. Realizację projektu rozpoczęto w 2005 r. Jest on finansowany ze środków Unii Europejskiej oraz budżetu państwa w ramach Zintegrowanego Programu Operacyjnego Rozwoju Regionalnego.
Celem projektu jest zainteresowanie doktorantów UJ innowacyjnymi badaniami aplikacyjnymi z obszarów uznanych za priorytetowe dla rozwoju regionu. Ich prace badawcze mają wspomagać rozwój społeczno−gospodarczy Małopolski.
Każdy ze stypendystów otrzymuje w ramach projektu „Akademicka Innowacyjność dla Małopolski” jednorazowy dodatek badawczy w kwocie 5 tys. zł oraz roczne stypendium badawcze w wysokości 1,5 tys. zł miesięcznie. O stypendium mogli się ubiegać słuchacze studiów doktoranckich wydziałów: Biologii i Nauk o Ziemi, Biotechnologii, Chemii, Farmaceutycznego, Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej, Lekarskiego, Matematyki i Informatyki oraz Zarządzania i Komunikacji Społecznej.
Z pierwszej grupy uczestników projektu, którzy już w lutym otrzymali pełną kwotę subsydium, warto zwrócić uwagę na badania Szymona Pustelnego. Pracuje on nad wykorzystaniem światła laserowego oraz gazu atomowego do superprecyzyjnych pomiarów pola magnetycznego. Jego metodę cechuje duża prostota technologiczna, a co za tym idzie – niska cena. Autor pomysłu tak go opisuje: „Dokładne pomiary pola magnetycznego znajdują olbrzymią liczbę zastosowań, począwszy od poszukiwań złóż mineralnych, przez medycynę, na wojskowości skończywszy. Wierzę, że w oparciu o moje badania możliwe jest zbudowanie urządzenia, które miałoby szansę na sukces komercyjny. Biorę pod uwagę opatentowanie wyników badań i stworzenie spółki z uniwersytetem”.
CITTRU w dużym stopniu zwraca się właśnie ku doktorantom, którzy stanowią lub niedługo będą określać horyzont rozwoju gospodarki. Corocznie uniwersyteckie Centrum Innowacji organizuje warsztaty innowacyjności, które pozwalają doktorantom formułować i rozwijać kolejne pomysły badawcze. Do tej grupy skierowane są także szkolenia z zakresu pozyskiwania funduszy europejskich, doradztwo biznesowe oraz konsultacje z zakresu ochrony własności intelektualnej.
18 września minister nauki powołał Radę Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. W jej skład weszli przedstawiciele środowisk naukowych oraz gospodarczych. Te pierwsze w radzie reprezentują: prof. Marek Chmielewski z Instytutu Chemii Organicznej PAN, zastępca przewodniczącego Wydziału III Nauk Matematycznych, Fizycznych i Chemicznych PAN (kandydatura wysunięta przez PAN); prof. Jan Gawęcki z Akademii Rolniczej im. A. Cieszkowskiego w Poznaniu, członek rady FNP (kandydatura wysunięta przez KRASP); prof. Marek Jeżabek z Instytutu Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego PAN w Krakowie; prof. Janusz Rachoń z Politechniki Gdańskiej (kandydatura wysunięta przez KRASP); prof. Leszek Rafalski z Instytutu Badawczego Dróg i Mostów, przewodniczący Rady Głównej JBR; prof. Maciej Zalewski z Międzynarodowego Centrum Ekologii PAN (kandydatura wysunięta przez PAN).
Środowiska biznesowe w Radzie NCBR reprezentują: Marek Darecki, prezes Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego – Państwowe Zakłady Lotnicze Rzeszów S. A., prezes zarządu Stowarzyszenia Grupy Przedsiębiorców Przemysłu Lotniczego „Dolina Lotnicza”, koordynator Polskiej Platformy Technologicznej Lotnictwa; prof. Piotr D. Moncarz ze Stanford University, współzałożyciel firmy doradczej Exponent Inc., prezes Rady Nadzorczej Elektrociepłowni w Żarnowcu; Krystian Pater, członek zarządu PKN Orlen, przedstawiciel PKN ORLEN w zarządach: UNIPETROL Rafinerie, a.s., oraz CHEMOPETROL, a.s., członek zarządu AB Mazeikiu Nafta; Krzysztof Pietraszkiewicz, prezes Związku Banków Polskich, przewodniczący Rady Nadzorczej Biura Informacji Kredytowej S.A.; dr Ludwik Sobolewski, prezes zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie, przewodniczący Rady Nadzorczej Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych (kandydatura zgłoszona przez środowisko naukowe).
W lutym 2007 władze UW rozpisały konkurs na opracowanie nowej koncepcji urbanistyczno−architektonicznej kampusu „Ochota” – terenu ograniczonego ulicami Żwirki i Wigury, Wawelską, Grójecką oraz Banacha. Sąd konkursowy ogłosił swą decyzję 30 lipca, przyznając nagrodę główną pracowni APA Kuryłowicz & Associates. W konkursie przyznano również dwa wyróżnienia – dla firmy Heinrich Worner Ramsfjell Architektengemeinschaft (wyróżnienie specjalne) oraz dla pracowni Andrzej Kiciński Architekt.
Zwycięski projekt przewiduje modernizację istniejących akademików, budynku laboratoryjno−technicznego Wydziału Fizyki oraz gmachu Radiochemii. Wyburzone zostaną prowizoryczne baraki oraz klub Proxima. W ich miejsce powstanie Centrum Kultury Studentów. Zbudowane zostaną również gmachy Wydziału Fizyki, Wydziału Nauk Biologiczno−Chemicznych oraz Wydziału Nauk Nieeksperymentalnych.
Przeszklone bryły budynków wyposażonych w nowoczesne laboratoria, otoczone zielenią, będą doskonałym miejscem do nauki oraz wypoczynku. W centralnym punkcie kampusu powstanie park umożliwiający organizację imprez naukowych i kulturalnych.
Jeszcze w tym roku na terenie kampusu „Ochota” ruszy budowa Centrum Nowych Technologii. Jest to przedsięwzięcie UW we współpracy z Akademią Medyczną, Politechniką Warszawską i instytutami PAN.
Działalność naukowa interdyscyplinarnych zespołów badawczych skupionych w CeNT dotyczyć będzie przewidzianych w Krajowym Programie Ramowym strategicznych obszarów badawczych: zdrowie, środowisko, bezpieczeństwo, nowe materiały i technologie oraz technologie informacyjne. CeNT podejmie prace badawcze i wdrożeniowe w priorytetowych kierunkach: biologia molekularna i biotechnologia oraz ich wpływ na poprawę stanu zdrowia i jakości życia społeczeństwa (1.4), genetyka i immunologia chorób nowotworowych (1.2), zarządzanie środowiskiem (2.1), różnorodność biologiczna i jej ochrona (2.3), zarządzanie kryzysowe w państwie (5.1), bezpieczeństwo informacyjne w cyberprzestrzeni (5.3), materiały, podzespoły, sensory i struktury do systemów bezpieczeństwa (5.4), nanomateriały i nanoukłady wielofunkcyjne (6.1), inteligentne systemy modelowania oraz wspomagania decyzji na potrzeby sterowania i optymalizacji złożonych układów rzeczywistych (7.3), systemy wspomagania diagnostyki i terapii oraz wymiany informacji poprzez platformy internetowe i mobilne (7.4), zaawansowane materiały i urządzenia elektryczne i optoelektroniczne (6.2), wysokoprzetworzone związki chemiczne oraz materiały o założonych właściwościach (6.4), nowoczesne technologie dla generowania, przetwarzania i przechowywania energii (8.1), systemy zarządzania procesami transportowymi (9.2).
Obiekty CeNT – 3 budynki o powierzchni użytkowej ok. 50 tys. m2 – powstaną na działce o powierzchni 6,2 ha, należącej do UW. Budynek I o powierzchni 18 tys. m2 jest przeznaczony na laboratoria badawcze i edukacyjne, pracujące na rzecz wszystkich zespołów CeNT. W oparciu o infrastrukturę informatyczną znajdującą się w nim działać będzie biblioteka wirtualna. W budynku znajdą się pracownie usługowe zajmujące się syntezą i sekwencjonowaniem DNA, produkcją mikromacierzy DNA, analizami DNA dla potrzeb kryminalistyki i diagnostyki DNA i inne.
Budynek II o powierzchni 21 tys. m2 przeznaczony będzie dla programów edukacyjno−badawczych w zakresie fizyki i nauk pokrewnych.
Budynek III o powierzchni 8,5 tys. m2 będzie przeznaczony dla programów edukacyjno−badawczych w zakresie problematyki środowiskowej, w tym monitoringu i prognozowania zagrożeń, skażeń radionuklidami, substancjami ropopochodnymi i innymi. Będą tu umieszczone głównie laboratoria o profilu biologiczno−chemicznym.
Wszystkie trzy budynki mają być gotowe w 2011 roku. Koszt całej inwestycji to ponad 75 mln euro. Budowa jest na tzw. liście projektów kluczowych Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko, więc ze środków UE zostanie sfinansowane aż 85 proc. uniwersyteckiej inwestycji (64 mln euro).
Integralną częścią CeNT będzie Warszawska Szkoła Zaawansowanych Technologii (WaSZT). Jej zadaniem będzie kształcenie studentów na poziomie doktorskim oraz prowadzenie studiów podyplomowych w dziedzinach będących specjalnością CeNT. WaSZT stanie się też miejscem wykonywania prac dyplomowych przez studentów studiów magisterskich. Kształcenie zostanie ściśle związane z udziałem w pracach badawczych.
Wczesnym popołudniem 17 sierpnia odbieramy telefon z Longyearbyen. Pytają o pogodę u nas. Mówimy, że kiepska widzialność, chmury nisko, bez wiatru – mówi Witold Kaszkin z Polskiej Stacji Polarnej PAN w Horsund na Spitsbergenie. – Pytamy, po co te informacje, czy śmigłowiec będzie do nas leciał? Odpowiadają, że coś się stało w Hornsundzie, ktoś wzywał pomocy. Odpowiadamy, że to na pewno nie było wezwanie od nas. Po kilkunastu minutach przez radio dociera do nas wołanie z rosyjskiego statku wycieczkowego „Aleksej Maryszew”. Proszą nas o możliwość podpłynięcia do Isbjornhamny – naszej zatoki – i pytają, czy mamy lekarza.
Rosyjski statek wycieczkowy „Aleksej Maryszew” podpłynął na kilkadziesiąt metrów do czoła lodowca Hornbreen na Spitsbergenie w pobliżu Polskiej Stacji Polarnej PAN. Turyści mieli zobaczyć, jak cieli się lodowiec. I Horn zaczął się cielić. Wielkie bryły lodu wpadły do wody wprost przed statkiem. Angielscy turyści fotografowali lodowiec z bliska. Wtem fala wzbudzona przez spadające do wody bryły lodu podbiła statek, przelała się przez pokład i zmiotła wszystkich z nóg. Tylko cudem nikt nie wpadł do morza...
Tymczasem pogoda pogarsza się z każdą minutą, gęstnieje mgła. Rosjanie potrzebują noszy, pomocy w lądowaniu pontonami i przeniesieniu rannych na ląd. Lekarza niestety nie mamy, ale natychmiast organizujemy akcję – wspomina W. Kaszkin.
Polacy udrożnili w lodzie dojście z morza do plaży, aby pontony mogły lądować wprost na piasek. Norweski śmigłowiec sanitarny przyleciał – już w gęstej mgle – akurat w chwili, gdy pierwsi ranni byli wyciągani na brzeg. Dwóch pierwszych turystów nie wyglądało dobrze. Choć opatrzeni, to jeden już pod tlenem. Na szczęście jeden z pasażerów−turystów był lekarzem. Ze śmigłowca wymontowano fotele, żeby zabrać więcej ludzi.
W polskiej stacji został Rosjanin, członek załogi, który nie zmieścił się w śmigłowcu. Miał otwarte złamanie podudzia. Opatrzono go jeszcze na statku, ale wycierpiał się czekając prawie 3 godziny na kolejny helikopter, zanim mu dano zastrzyki przeciwbólowe. W sumie 8 rannych zabrano śmigłowcami. Lżej ranni zostali tym samym statkiem przetransportowani do Longyearbyen, gdzie opatrzono jeszcze kilkanaście osób.
Zespół Prasowy PAN
W dniach 9−14 września odbył się XXXIX Zjazd Fizyków Polskich, zorganizowany przez Oddział Szczeciński Polskiego Towarzystwa Fizycznego wraz z Uniwersytetem Szczecińskim, Politechniką Szczecińską i Akademią Morską w Szczecinie.
Wykłady na sesjach plenarnych poświęcone były omówieniu najnowszych osiągnięć fizyki, zarówno w kraju, jak i na świecie. Ideą przyświecającą zjazdowi była popularyzacja fizyki na poziomie uniwersyteckim, a prelegenci dołożyli wszelkich starań, by ich wykłady były dostępne nie tylko specjalistom, ale szerokiemu ogółowi fizyków o bardzo różnorodnych zainteresowaniach naukowych.
Wśród zagadnień omawianych na sesjach plenarnych można wymienić te, które wiążą się z aktualnymi lub spodziewanymi wkrótce zastosowaniami, jak: nanotechnologie, komputery kwantowe, fizyka polimerów czy nadprzewodnictwo wysokotemperaturowe. W trakcie pozostałych referatów poruszane były zagadnienia o mniejszej może wadze „praktycznej”, ale równie fascynujące, jak: poszukiwanie planet poza Układem Słonecznym, mikrofalowe promieniowanie tła (Nagroda Nobla w dziedzinie fizyki w 2006) czy zagadnienia związane z łamaniem symetrii w oddziaływaniach fundamentalnych.
Na sesjach specjalistycznych omawiane były najnowsze polskie dokonania w dziedzinie biofizyki, problemy związane z fizyką atmosfery, zmianami klimatycznymi i zagadnienia wpływu fizyki na technikę. Mówiono też o funkcjonowaniu dziedziny, jaką jest fizyka w społeczeństwie. Odbyły się sesje: „Fizyka i społeczeństwo” i „Popularyzacja fizyki” oraz sesja dydaktyczna o prowokującym tytule „Czy fizycy w szkołach wyginą?”. Nikomu, kto interesuje się nauczaniem fizyki, nie trzeba tłumaczyć genezy takiego motywu przewodniego.
W dniach 5−7 września odbył się w Międzyzdrojach XXI Zjazd Polskiego Towarzystwa Parazytologicznego, zorganizowany przez Zarząd Główny PTP oraz Oddział Szczeciński, zrzeszający pracowników naukowych Pomorskiej Akademii Medycznej, Akademii Rolniczej w Szczecinie i Uniwersytetu Szczecińskiego.
Podczas otwarcia konferencji tytuł członka honorowego PTP otrzymali: prof. Barbara Machnicka−Rowińska (Instytut Parazytologii im. W. Stefańskiego PAN), prof. Władysława Niemczyk (Katedra Zoologii i Ekologii AR w Krakowie), prof. Tadeusz Graczyk (Department of Environmental Health Sciences, John’s Hopkins Bloomberg School of Public Health, Baltimore) i prof. Jerzy Behnke (School of Biology, University of Nottingham). Medale im. K. Janickiego wręczono: prof. Katarzynie Niewiadomskiej (Instytut Parazytologii PAN) i prof. Przemysławowi Myjakowi (Zakład Parazytologii Tropikalnej Międzywydziałowego Instytutu Medycyny Morskiej i Tropikalnej w Gdyni). Nagrody im. Witolda Stefańskiego dla młodych pracowników nauki otrzymali: dr Jacek Karamon (Zakład Parazytologii i Chorób Inwazyjnych Państwowego Instytutu Weterynaryjnego w Puławach) i dr Daniel Młocicki (Instytut Parazytologii PAN).
Podczas sesji plenarnej wygłoszono 8 referatów, w których omówiono postępy w zwalczaniu pasożytów wywołujących choroby u ludzi i zwierząt, m.in.: zarodźców wywołujących malarię, pasożytniczych robaków przewodu pokarmowego oraz innych narządów ludzi i zwierząt, pasożytniczych pierwotniaków znajdujących się w wodzie pitnej oraz pasożytniczych patogenów powodujących choroby raków. Zaprezentowano najnowsze wyniki oraz rolę nowoczesnych technik stosowanych w badaniach przystosowań pasożytów do ich trybu życia wewnątrz ciała żywiciela, przebiegu ich cyklu życiowego oraz systematyce.
W kolejnych dniach obrad mówiono o: różnorodności biologicznej i systematyce pasożytów; ich rozmnażaniu i rozwoju; morfologii, biochemii i biologii molekularnej pasożytów; procesach immunologicznych w inwazjach pasożytniczych; zarażeniach oportunistycznych wywołanych przez pierwotniaki u ludzi; środowiskowych uwarunkowaniach chorób pasożytniczych; stawonogach jako pasożytach, żywicielach i przenosicielach patogenów; chorobach importowanych z krajów o odmiennych warunkach sanitarno−epidemiologicznych; nowych trendach w diagnostyce i leczeniu chorób pasożytniczych ludzi i zwierząt; grzybach chorobotwórczych oraz grzybicach ludzi i zwierząt, a także pasożytach i parazytozach ryb.
W ostatnim dniu konferencji odbył się Konkurs Młodego Badacza. Pierwszą nagrodę otrzymał mgr Grzegorz Zaleśny z Instytutu Parazytologii Uniwersytetu Wrocławskiego. Zaprezentował on pracę Współwystępowanie nicieni Aspiculuris tetraptera i Syphacia obvelata (Oxyuroidea) u myszy laboratoryjnych (szczep BALB/c), napisaną pod opieką prof. Anny Okulewicz.
Wzorem ubiegłych zjazdów PTP przeprowadzono turniej tenisowy, którego zwycięzcą został prof. Jerzy Rokicki (UG).
W dniach 8−12 lipca odbyła się IX Międzynarodowa Konferencja na temat Polimerów i Zaawansowanych Materiałów. Spotkanie zorganizowane zostało przez Politechnikę Krakowską, która gościła jego uczestników, oraz Instytut Włókien Naturalnych z Poznania.
Podczas konferencji dyskutowano o badaniach prowadzonych nad materiałami, które za kilka, kilkanaście lat przyniosą prawdziwą rewolucję technologiczną w różnych dziedzinach życia. Już dziś zaczyna się je wykorzystywać do produkcji wyświetlaczy w telefonach komórkowych. Prof. François Kajzar z Francji, prezydent odbywającej się co 2 lata konferencji, prognozuje, że z czasem będą powszechnie używane w ekranach telewizyjnych i komputerowych, wypierając technologie ciekłych kryształów i plazmową. Pozwolą uzyskiwać obrazy znacznie lepszej jakości niższym kosztem. Materiały te umożliwią też w dalszej przyszłości integrowanie elektroniki z odzieżą, dzięki czemu nie będziemy musieli nosić np. telefonów komórkowych ani laptopów jako oddzielnych urządzeń. Zostaną one niejako „wprasowane” w nasze ubrania.
Nowe materiały elektroluminescencyjne będzie się prawdopodobnie wykorzystywać do oświetlania biur i mieszkań. Kładzione w nieskomplikowany sposób na sufitach lub ścianach mogą kiedyś całkowicie zastąpić tradycyjne żarówki. Wielkie perspektywy otwierają się przed nowymi materiałami stosowanymi w roli ogniw fotowoltaicznych. Niskie koszty ich wytwarzania – w porównaniu z technologiami krzemowymi – pozwalają sobie wyobrazić umieszczanie tego typu baterii słonecznych ponad autostradami, w postaci ciągnących się całymi kilometrami zadaszeń, które przy okazji chronić będą samochody przez skwarem lub opadami. Zdaniem prof. Kajzara, zaawansowane materiały pozwolą także wytwarzać holograficzne pamięci optyczne o kolosalnych pojemnościach w stosunku do używanych dziś nośników.
Przedmiotem zainteresowania uczestników krakowskiej konferencji były m.in.: nanotechnologie, materiały hybrydowe (połączenia materiałów organicznych z nieorganicznymi), polimery naturalne i biomateriały, a także kwestie odporności technicznej materiałów. Otwarcie imprezy wraz z sesją inauguracyjną odbyło się w budynku Urzędu Miasta Krakowa. Przedstawiono łącznie 213 referatów i komunikatów oraz 162 prezentacje w ramach dwu sesji posterowych. W konferencji uczestniczyło ok. 400 osób z 44 państw, w tym czołowi specjaliści w dziedzinach będących przedmiotem obrad.
Instytut Budownictwa na Wydziale Inżynierii Lądowej i Środowiska UZ wzbogacił się o nowe laboratorium. Zostało ono wyposażone w najnowocześniejszą aparaturę i urządzenia badawcze, zakupione w ramach projektu (Sektorowy Program Operacyjny, działanie 1.4.2 Wzrost Konkurencyjności Przedsiębiorstw SPO−WKP) Modernizacja i rozwój laboratorium badawczego Instytutu Budownictwa Uniwersytetu Zielonogórskiego, którego wartość wyniosła 3571 tys. zł.
Z tego grantu zakupiono urządzenia do: wyznaczania wytrzymałości oraz pomiaru przemieszczeń i odkształceń obciążonych próbek materiałów lub elementów konstrukcyjnych (np. maszyna wytrzymałościowa INSTRON 8804 o zakresie ±500 kN (na fot.), nowoczesne urządzenia do pomiarów optycznych ARAMIS i PONTOS); wyznaczania właściwości fizycznych i chemicznych materiałów budowlanych lub innych (dyfraktometr XRD 3003 TT, aparat FOX 314 do określania współczynnika przewodności cieplnej, zestaw do normowego badania betonu itp.); wyznaczania właściwości gruntów i podłoża budowlanego (aparat trójosiowego ściskania, dylatometr, sonda itp.). W laboratorium zamontowano też suwnicę typu ZXJ−5000 o rozpiętości 17,5 m i udźwigu 5 ton. Urządzenie to umożliwi prowadzenie badań naukowych na elementach budowlanych odwzorowanych w skali 1: 1. Dzięki tej suwnicy będzie można prowadzić badania atestacyjne takich wyrobów, jak np. kręgi żelbetowe czy inne elementy stosowane do budowy sieci kanalizacyjnych.
Instytut otrzymał też 1169 tys. zł z Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego (wówczas KBN) na zakup aparatury uzupełniającej do grantu SPO−WKP.
W skład Laboratorium Instytutu Budownictwa wchodzą: Laboratorium Materiałów Budowlanych, Pracownia Budownictwa Ogólnego, Laboratorium Dróg i Mostów, Laboratorium Geotechniki, Pracownia Geodezji, Laboratorium Konstrukcji Budowlanych, Laboratorium Wytrzymałości Materiałów i Laboratorium Komputerowe.
Laboratorium usytuowane jest w nowym budynku Wydziału Inżynierii Lądowej i Środowiska (siedzibę WILiŚ oddano do użytku w 2006 r.). Obiekt ten za swoją formę architektoniczną i rozwiązania funkcjonalno−techniczne otrzymał tytuł Lubuskiego Mistera Budowy – edycja 2006.
Uroczyste otwarcie Laboratorium Badawczego Instytutu Budownictwa odbyło się 21 września podczas konferencji naukowo−szkoleniowej Innowacje w budownictwie.
W dniach 3−7 września odbyła się XIX Ogólnokrajowa Konferencja Inżynierii Chemicznej i Procesowej, zorganizowana przez Komitet Inżynierii Chemicznej Polskiej Akademii Nauk i Katedrę Inżynierii Chemicznej i Procesowej Wydziału Chemicznego Politechniki Rzeszowskiej.
Pierwszy referat plenarny wygłosił prof. Leon Gradoń (PW), który mówił o roli inżynierii chemicznej w rozwiązywaniu problemów przemysłu motoryzacyjnego. Następnymi prelegentami referatów plenarnych byli: Günter Wozny (Uniwersytet Techniczny Berlin, Niemcy) Multiscale analysis in separation processes, Kai Sundmacher (Instytut Maxa Plancka, Magdeburg, Niemcy) Process Intensification: Towards a design approach in terms of elementary process functions, Andrzej Górak (PŁ, Uniwersytet w Dortmundzie, Niemcy) Reaktywne i hybrydowe procesy rozdziału substancji chemicznie lub biologicznie aktywnych: modelowanie i weryfikacja doświadczalna, Jose Coca−Prados (Uniwersytet w Oviedo, Hiszpania) Formulation, performance and disposal of O/W emulsions, Andrzej Kraslawski (Uniwersytet Techniczny w Lappeenranta, Finlandia) Zarządzanie wiedzą w inżynierii procesowej, Jacek Tyczkowski (PŁ) Na drodze ku inżynierii molekularnej.
Obrady były prowadzone w trzech sesjach: Inżynieria chemiczna – procesy i aparaty, Środowisko, energia, biosystemy, bezpieczeństwo, materiały oraz Modelowanie procesów i inżynieria systemów procesowych.
Jubileuszową, XX Konferencję Inżynierii Chemicznej i Procesowej zorganizuje we wrześniu 2010 r. Politechnika Gdańska.
The International Workshop on Quantum Dots and Laser Applications (IWQDLA 2007) zostały zorganizowane w dniach 12−14 lipca przez Instytut Fizyki oraz Centrum Materiałów Zaawansowanych i Nanotechnologii PWr. w ramach projektu Zero Order Dimension based Industrial components Applied to teleCommunications (ZODIAC) 6. Progamu Ramowego UE.
Podczas konferencji mówiono o technologiach fotonicznych, wykorzystujących do przesyłania i przetwarzania sygnałów elektronicznych fale świetlne zamiast elektronów. Umożliwią one transmisję z szybkością rzędu tera−, a nawet petabitów na sekundę. Do podstawowych przyrządów fotonicznych należą lasery – źródła światła spójnego. Wśród materiałów stosowanych do ich budowy istotną rolę odgrywają kropki kwantowe wytwarzane z materiałów półprzewodnikowych typu III−V (GaAs, InGaAs, InGaAsP). Prof. Yasuhiko Arakawa z Uniwersytetu w Tokio zaprezentował wyniki badań dotyczących procesu wzrostu kropek kwantowych InAs wytwarzanych metodą MOCVD, w którym dodano warstwę antymonu, oraz wyniki badań nad tunelowaniem elektronów w laserach na kropkach kwantowych i nad kryształami fotonicznymi. Prof. James S. Harris z Uniwersytetu Stanforda skupił się na metodach wytwarzania nowej generacji laserów typu VCSEL. Prof. Maurice S. Skolnick z Uniwersytetu w Sheffield zaprezentował wyniki badań dotyczących elektronowego i nuklearnego spinu w kropkach kwantowych typu InAs osadzanych na GaAs. Prof. Oliver G. Schmidt z Uniwersytetu w Dreźnie przedstawił sposoby uzyskiwania emisji o określonej energii z bardzo dużej ilości kropek. Jednoczesne wykorzystywanie dużej liczby kropek stwarza wielkie trudności w trakcie wprowadzania danej struktury laserującej do produkcji. Prof. Paola Borri wyjaśniła mechanizmy oddziaływania ekscytron−foton, omówiła również procesy relaksacyjne zachodzące w kropkach kwantowych i w wytwarzanych z nich urządzeniach. Prof. Ian White z Uniwersytetu w Cambridge zaprezentował prace dotyczące fizycznego ograniczenia generacji impulsu i wyniki badań nad długością trwania impulsu z laserów pracujących na kropkach kwantowych.
Prof. Jean M. Gerard z Laboratorium Nanofizyki Półprzewodników w Grenoble zaprezentował wyniki rozważań teoretycznych i eksperymentalnych nad dwoma różniącymi się budową strukturami będącymi źródłami pojedynczych fotonów. W pierwszym z tych rozwiązań zastosowano mikrokolumnę pokrytą metalem, a w drugim wykorzystano pojedyncze kropki kwantowe InAs. Prof. Michail Maximov, który kieruje laboratorium fizycznym Rosyjskiej Akademii Nauk w Petersburgu, przedstawił badania nad emisją oraz wzmocnieniem lasera wykonanego z kropek kwantowych i pracującego na zakresie fal 1,32 µm
120 uczestników IWQDLA 2007 obradowało w pięciu sekcjach tematycznych: Własności laserów na kropkach kwantowych i ich zastosowanie, Fizyka laserów na kropkach kwantowych, Fizyka kropek kwantowych, Nowe materiały w technologii kropek kwantowych oraz Dynamika procesów optycznych zachodzących w kropkach kwantowych.
Trzem doktorantom z Instytutu Fizyki UMK udało się dokonać pomiaru kształtu pojedynczego fotonu. Doświadczenie przeprowadzone przez Wojciecha Wasilewskiego, Piotra Kolenderskiego i Roberta Frankowskiego w Krajowym Laboratorium Fizyki Atomowej, Molekularnej i Optycznej (FAMO) w Toruniu, pozwala po raz pierwszy „obejrzeć” w całej okazałości pojedynczy foton podróżujący włóknem optycznym.
Słońce, żarówki, a także lasery i inne źródła światła, z którymi stykamy się na co dzień, emitują fotony w dużych grupach. Skutkiem tego kwantowa natura światła ulega zatarciu. Jednak już Max Planck i Albert Einstein przewidywali, że światło można wytwarzać w określonych, niepodzielnych porcjach. Przedstawiali oni światło jako złożone z fotonów o dobrze określonym kolorze i kierunku ruchu. Obecnie dysponujemy źródłami, które emitują pojedyncze fotony. Znajdują one zastosowanie w kryptografii kwantowej, teleportacji kwantowej, a także proponuje się ich użycie w komputerach kwantowych.
– W laboratorium często wpuszczamy pojedyncze fotony do światłowodów. Uzyskują one kształt częściowo narzucony przez światłowód, chociaż wciąż mogą mieć różną długość i kolor. Opracowana przez nas metoda pozwala takie parametry zmierzyć – mówi Wojciech Wasilewski, jeden z autorów doświadczenia. Na zabezpieczonym przed przypadkowymi drganiami stole zbudowano układ laserów. Silną wiązką ultrafioletową młodzi fizycy oświetlali kryształ nieliniowy betabromu baru. Kryształ ten z jednego fotonu niebieskiego „produkuje” pary fotonów podczerwonych o długości 780 nanometrów. Właśnie taki foton „obejrzeli” toruńscy fizycy. Wcześniej naukowcom udawało się „obejrzeć” foton tylko w jego przekroju poprzecznym w światłowodzie (przyjmuje on kształt światłowodu), zaś w FAMO po raz pierwszy na świecie udało się poznać jego charakterystykę czasową, czyli podłużną. W toruńskim laboratorium najczęściej produkowane są fotony o kształcie obłym, długości ok. 45 mikrometrów (ok. połowa grubości włosa) i w podobnym kolorze wzdłuż całej długości. Jeden na sześć fotonów ma kształt garbów wielbłąda i długość 65 mikrometrów. Wyniki eksperymentu toruńskich fizyków ukazały się w najnowszym numerze pisma „Physical Review Letters”, uważanego za najlepsze czasopismo w naukach fizycznych.
Toruński eksperyment jest ważnym krokiem doskonalenia metody charakterystyki źródeł. Zastosowanie tej metody przybliża wykorzystanie możliwości, jakie stwarza mechanika kwantowa. Eksperyment może mieć znaczenie np. przy konstrukcji półprzewodnikowych „pistoletów fotonowych”, które mogłyby wystrzeliwać pojedyncze fotony na żądanie. Może też ułatwić konstrukcję źródeł opartych na naniesionych na powierzchni kryształów światłowodach, które po zminiaturyzowaniu można zintegrować z układem do kryptografii kwantowej.
Dziś są już na rynku maszyny do kryptografii kwantowej, jednak mają duże rozmiary, małą wydajność i są strasznie drogie. Rozwój metod stosowanych przez polskich fizyków zbliża nas do chwili, gdy każdy będzie miał przy sobie niedrogi, miniaturowy układ do kryptografii kwantowej, za pomocą którego wypłaci bezpiecznie pieniądze z bankomatu i nie będzie musiał nerwowo zasłaniać klawiatury podczas wprowadzania PIN−u.
Wrocławska DSWE powstała w 1997 r. Założycielem uczelni jest Towarzystwo Wiedzy Powszechnej.
W strukturze uczelni znajdują się dwa wydziały: Nauk Pedagogicznych oraz Nauk Społecznych i Dziennikarstwa. DSWE prowadzi studia I stopnia na 10 kierunkach oraz studia II stopnia na 4 kierunkach. Uczelnia ma uprawnienia do nadawania stopnia doktora w zakresie pedagogiki. Dotychczas odbyły się w niej dwie promocje doktorskie.
Aktualnie w DSWE kształci się 6390 studentów, w tym 960 na studiach stacjonarnych, 5660 na niestacjonarnych i 640 na podyplomowych. W ciągu 10 lat uczelnia wykształciła 10 tys. absolwentów. Kadrę naukowo−dydaktyczną tworzy 165 osób, w tym 17 profesorów tytularnych, 35 doktorów hab., 59 doktorów i 54 magistrów. W ciągu 10 lat 20 pracowników dydaktycznych DSWE uzyskało stopień doktora.
Szkoła posiada własne zaplecze materialne. Tworzy je 5 obiektów o powierzchni ponad 16 tys. m2. Najnowszym budynkiem, oddanym do użytku na początku 2007 r., jest kompleks o powierzchni 5800 m2 z nowoczesną aulą na 300 osób oraz dobrze wyposażonymi salami dydaktycznymi, gabinetami specjalistycznymi, pracownią fotograficzną oraz kilkunastu pracowniami komputerowymi, studiem radiowym i profesjonalnym studiem telewizyjnym. Mieszcząca się tam multimedialna biblioteka zajmuje powierzchni 650 m2. Posiada w swoich zbiorach ponad 48 tys. woluminów.
Uczelnia ma własne wydawnictwo, które opublikowało 65 tytułów w łącznym nakładzie 44 760 egz. DSWE współpracuje z 38 uczelniami zagranicznymi z 17 państw.
O randze uczelni może świadczyć m.in. fakt powierzenia jej organizacji V Ogólnopolskiego Zjazdu Polskiego Towarzystwa Pedagogicznego (2004).
Jubileusz 10−lecia uczelnia uczciła cyklem wykładów Uniwersytet XXI wieku. Dyskusje nie tylko wokół procesu bolońskiego, które miały odpowiedzieć na pytanie o kształt i rolę współczesnego uniwersytetu. W dniach 26−27 czerwca spotkania te podsumowano podczas konferencji Misja – rozwój – profesja. Wielość koncepcji szkoły wyższej.
WSHE uruchomiła w Londynie Punkt Informacyjno−Rekrutacyjny. Uczelnia oferuje studia prowadzone metodą e−learningu w ramach Polskiego Uniwersytetu Wirtualnego na kierunkach: zarządzanie i marketing, pedagogika, politologia, informatyka i pielęgniarstwo. Oferta skierowana jest do Polaków, którzy mieszkają i pracują w Anglii. Także tych, którzy z powodów ekonomicznych przerwali studia w Polsce. szkoła będzie honorowała ich dotychczasowe indeksy z innych uczelni i zaliczy wcześniej zdane egzaminy. WSHE nawiązała w tym celu współpracę z Phoenix High School, gdzie mieści się nie tylko sekretariat angielskiej placówki uczelni, ale także stanowiska komputerowe z dostępem do Internetu dla tych, którzy nie mają go w domu.
Uczelnia deklaruje, że niektórzy polscy wykładowcy będą w miarę potrzeb dostępni dla studentów w Londynie; wykorzystani zostaną też polscy naukowcy pracujący w Anglii. Dwa razy w roku studenci będą jednak musieli pojawić się w Polsce na egzaminach. Koszt kształcenia wynosi 150 funtów miesięcznie, do tego dochodzi wpisowe w wysokości 120 funtów.
Dotychczas na wirtualne studia zapisało się 300 osób. – To znacznie przerosło nasze oczekiwania – komentuje Karolina Wójcik, rzecznik WSHE. Tak duże zainteresowanie jest zapewne wynikiem nie tylko akcji promocyjnej, ale także informacji na temat londyńskiego punktu WSHE, które przekazywało BBC.
W dniach 15−20 lipca w Zakopanem odbyła się konferencja Neutron Scattering Spectroscpy and Related Problems, znana od 50 lat pod nazwą Janik’s Friends Meeting (Spotkanie Przyjaciół Janika). Inicjatorami pierwszej z tego cyklu konferencji w 1958 r. było czterech fizyków: Jerzy Janik i Adam Wanic z Krakowa oraz Tormod Riste i Jaap Goedkoop z Kjeller (Norwegia). Wszyscy zajmowali się badaniem materii skondensowanej metodą rozpraszania neutronów. Odtąd regularnie co 2 lata prof. Jerzy Janik z IFJ, początkowo wraz z żoną, prof. Janiną Janikową, a następnie ze współpracownikami z Zakładu Badań Strukturalnych IFJ PAN, organizowali w Polsce kolejne takie konferencje. Ich celem była współpraca naukowa, zacieśnianie kontaktów przyjacielskich Polaków z uczonymi na całym świecie oraz promowanie kultury polskiej.
Tegoroczna konferencja była jubileuszowym 25. spotkaniem, a ponadto właśnie w tym roku przypadła 80. rocznica urodzin prof. Janika. Uczestniczyło w niej ponad 70 osób, w tym 23 spoza Polski i 10 doktorantów IFJ PAN. Przyjaciele prof. Janika przyjechali z: Norwegii, Niemiec, Japonii, Rosji, Korei, Belgii, Holandii, Francji, Włoch oraz Polski.
Dla uzyskania pełnego obrazu struktury oraz dynamiki zjawisk zachodzących w tak złożonych obiektach, jakimi są kryształy molekularne i ciekłe kryształy, oprócz neutronowych konieczne jest stosowanie również innych, wzajemnie komplementarnych metod badawczych, jak: kalorymetria adiabatyczna, relaksacja dielektryczna, spektroskopia ramanowska czy spektroskopia w podczerwieni. Realizacja tej wizji oznaczała rozszerzenie tematyki konferencji. Obecnie program obejmuje bardzo rozległe spektrum zagadnień, łącznie z filozofią, medycyną, socjologią, historią nauki, religią, literaturą i sztuką.
Tegoroczną zakopiańską konferencję otworzył uroczyście prof. Marek Jeżabek, dyrektor IFJ PAN, podkreślając zasługi prof. Janika jako uczonego i wychowawcy nowych pokoleń fizyków.
Wygłoszone referaty dotyczyły m.in.: wyników uzyskanych metodami spektrometrii rentgenowskiej oraz podczerwonej, metodami NMR, optycznymi (mikroskopia interferencyjno−polaryzacyjna), fluorescencyjnymi, dyfrakcyjnymi, magnetycznymi, a także obliczeń komputerowych i prac teoretycznych. Referowano badania neutronowe wykonane w Dubnej, w Kjeller w Norwegii oraz w wielkich europejskich ośrodkach: ILL Grenoble, CEA−Saclay, Hahn−Meitner Institute Berlin. Najnowsze badania kalorymetryczne przedstawiali Japończycy.
Zagadnienia luźno związane lub nie związane z fizyką prezentowano podczas sesji wieczornych. Na temat zmarłego niedawno prof. Jaapa Goedkoopa mówił prof. Jan Van Loef (z Holandii), prof. Wolfgang Weidlich ze Stuttgartu – o samoorganizacji w życiu uczonych, prof. Sara Koboe z Uniwersytetu w Oslo – o twórczości A. Mickiewicza, o hormezie – prof. Ludwik Dobrzyński (IPJ Świerk), a o muzyce – prof. N.N. Zwetnow (neurochirurg z Oslo) i doc. P. Zieliński (IFJ PAN).
Wszystkie sesje oraz dyskusje prowadził jubilat, prof. Jerzy Janik.
18 września minister nauki powołał Radę Narodowego Centrum Badań i Rozwoju. W jej skład weszli przedstawiciele środowisk naukowych oraz gospodarczych. Te pierwsze w radzie reprezentują: prof. Marek Chmielewski z Instytutu Chemii Organicznej PAN, zastępca przewodniczącego Wydziału III Nauk Matematycznych, Fizycznych i Chemicznych PAN (kandydatura wysunięta przez PAN); prof. Jan Gawęcki z Akademii Rolniczej im. A. Cieszkowskiego w Poznaniu, członek Rady FNP (kandydatura wysunięta przez KRASP); prof. Marek Jeżabek z Instytutu Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego PAN w Krakowie; prof. Janusz Rachoń z Politechniki Gdańskiej (kandydatura wysunięta przez KRASP); prof. Leszek Rafalski z Instytutu Badawczego Dróg i Mostów, przewodniczący Rady Głównej JBR; prof. Maciej Zalewski z Międzynarodowego Centrum Ekologii PAN (kandydatura wysunięta przez PAN).
Środowiska biznesowe w Radzie NCBR reprezentują: Marek Darecki, prezes Wytwórni Sprzętu Komunikacyjnego – Państwowe Zakłady Lotnicze Rzeszów S. A., prezes Zarządu Stowarzyszenia Grupy Przedsiębiorców Przemysłu Lotniczego „Dolina Lotnicza”, koordynator Polskiej Platformy Technologicznej Lotnictwa; prof. Piotr D. Moncarz ze Stanford University, współzałożyciel firmy doradczej Exponent Inc., prezes Rady Nadzorczej Elektrociepłowni w Żarnowcu; Krystian Pater, członek Zarządu PKN Orlen, przedstawiciel PKN ORLEN w zarządach: UNIPETROL Rafinerie, a.s., oraz CHEMOPETROL, a.s., członek Zarządu AB Mazeikiu Nafta; Krzysztof Pietraszkiewicz, prezes Związku Banków Polskich, przewodniczący Rady Nadzorczej Biura Informacji Kredytowej S.A.; dr Ludwik Sobolewski, prezes Zarządu Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie, przewodniczący Rady Nadzorczej Krajowego Depozytu Papierów Wartościowych (kandydatura zgłoszona przez środowisko naukowe).
W dniach 3−8 września, pod hasłem Botanika w Polsce – sukcesy, problemy, perspektywy, odbył się 54. Zjazd Polskiego Towarzystwa Botanicznego, zorganizowany przez szczeciński oddział PTB.
Obrady rozpoczęły dwa anglojęzyczne wykłady. Prof. Ulrich Deil z Uniwersytetu we Freiburgu przedstawił koncepcję pochodzenia niektórych zbiorowisk oraz koewolucji wybranych gatunków w obrębie tych zbiorowisk, formułując hipotezę, według której wiek zbiorowiska niekoniecznie mówi o wieku występujących w nim gatunków i odwrotnie. Prof. Stefan Porembski z Uniwersytetu w Rostocku omówił różne sposoby przystosowania roślin do życia w skrajnych warunkach, jakie panują na izolowanych masywach skalnych w tropikach. Przedstawił kilka gatunków nie spokrewnionych systematycznie ani ewolucyjnie roślin, które pomimo swojej odrębności wykazywały podobne sposoby zachowań, wymuszone przez specyficzne warunki siedliskowe. Prof. Jolanta Małuszyńska z UŚ wskazywała na znaczący udział chromosomów w procesie ewolucji, przypisując główną rolę rozwijającej się cytogenetyce molekularnej. Prof. Adam Zając z UJ omawiał sukcesy polskich naukowców w dziedzinie taksonomii klasycznej oraz krytycznie spojrzał na problemy ochrony gatunkowej roślin w naszym kraju. Ponieważ zjazd odbywał się w 300−lecie urodzin Karola Linneusza, Czesław Czapliński, znany fotograf i dziennikarz, mieszkający obecnie w Nowym Jorku, przedstawił miejsca, w których żył i pracował Karol Linneusz.
W trakcie trwania zjazdu zorganizowano pierwsze międzynarodowe sympozjum Flora, vegetation and landscape of Pomerania, na którym przedstawiono zagadnienia geobotaniki Pomorza na tle Europy.
21 sierpnia w Sali Złotej Pałacu Kazimierzowskiego UW Elżbieta Jakubiak, minister sportu i turystyki, gratulowała polskim sportowcom−studentom udanego występu na XXIV Letniej Uniwersjadzie w Bangkoku. Polscy akademicy zdobyli w Tajlandii 16 medali (2 złote, 5 srebrnych i 9 brązowych) i uplasowali się w klasyfikacji medalowej na 19. miejscu wśród ponad 160 startujących państw.
Dwóch zawodników dwukrotnie stawało na podium: lekkoatleta Piotr Klimczak (AWF Kraków, złoto w sztafecie 4x400 m, srebro w biegu na 400 m) i strzelec Łukasz Czapla (UZ, srebrne medale w konkurencji sylwetka biegnącego dzika 10 m i mieszanej). Medaliści z tajlandzkiej uniwersjady to reprezentanci 25 polskich i zagranicznych uczelni (po 5 z AWFiS Gdańsk i Wyższej Szkoły Gospodarki w Bydgoszczy) oraz 29 klubów sportowych (najwięcej – 4 medalistów z „Pałacu” Bydgoszcz, 3 – PWSZ Gorzów Wlkp.). Polska reprezentacja akademicka wystartowała w 13 dyscyplinach: lekkiej atletyce, siatkówce kobiet i mężczyzn, koszykówce kobiet, szermierce, pływaniu, judo, tenisie ziemnym, badmintonie, teakwondo, gimnastyce i po raz pierwszy w strzelectwie i golfie.
Złoto wywalczyły polskie siatkarki, pokonując w finale Serbki 3:0. Brąz zdobyły nasze koszykarki pod wodzą Dariusza Maciejewskiego – trenera ekstraklasy klubu AZS PWSZ i nauczyciela akademickiego ZWKF w Gorzowie Wlkp. Jest to pierwszy medal w startach kobiecej koszykówki na uniwersjadach.
Do Bangkoku wyjechało 18 lekkoatletów (6 zawodniczek i 13 zawodników), którzy wywalczyli 6 medali. Złoto: sztafeta 4x400 m dla Witolda Bańki (UŚ), Wojciecha Chylińskiego (UWM), Daniela Dąbrowskiego i Piotrów Kędzi i Klimczaka (UŁ). Srebro dla Igora Janika (AWFiS Gdańsk) w oszczepie i wspomnianego już Klimczaka w biegu na 400 m. Brązowe medale wywalczyli: Sylwia Ejdys (AWF Wrocław) w biegu na 1500 m, Magdalena Sobieszek (AWF Warszawa) w pchnięciu kulą i Urszula Jasińska (UWM) w rzucie oszczepem.
Pierwszy raz w programie uniwersjady znalazło się strzelectwo. Nasi studenci zdobyli w tej dyscyplinie 5 medali: 3 srebrne i 2 brązowe. Prócz wspomnianego Czapli, na listę medalistów wpisał się Adam Gładyszewski (UMCS, srebro, karabinek pneumatyczny, 50 m), Piotr Daniluk (brąz, pistolet szybkostrzelny, 25 m) i Agnieszka Staroń (UŁ, brąz, karabinek 50 m w trzech postawach).
Pojedyncze brązowe medale zdobyliśmy jeszcze w: judo – Iwona Michałek (AWFiS Gdańsk, kat. 52 kg), szermierce – Małgorzata Bereza (UŚ, turniej indywidualny szpady) i pływaniu – Łukasz Wójt (TU Darmstadt, 200 m zmiennym), który osiągnął też minimum kwalifikacyjne na IO w Pekinie.
Poza miłymi akcentami polska reprezentacja akademicka miała też wpadki. Występ siatkarzy (11. miejsce) śmiało można nazwać sportową katastrofą. W pozostałych dyscyplinach nie było tak źle. Nasi zawodnicy dzielnie walczyli w tenisie, w szermierce zabrakło szczęścia, dobry występ odnotowali gimnastycy.
Coraz trudniej o uniwersjadowy medal. Zawody są bardzo licznie i silnie obsadzone. Tegoroczna Uniwersjada była największa z dotychczasowych: 9 tys. zawodników z aspiracjami na poprawienie przynajmniej własnych rekordów, nie wspominając o rekordach krajów czy tytułach akademickiego mistrza świata.
Edukacja – moralność – sfera publiczna – pod takim hasłem Polskie Towarzystwo Pedagogiczne oraz pedagodzy z Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II i Uniwersytetu Marii Curie−Skłodowskiej zorganizowali w dniach 17−19 września VI Ogólnopolski Zjazd Pedagogiczny.
Dr hab. Dariusz Kubinowski, prof. UMCS, szef biura organizacyjnego zjazdu, zwraca uwagę na stanowisko wydane przez uczestników, w dużej części reprezentujących środowisko akademickie. Pedagodzy są zawiedzeni rozwojem polskiego systemu edukacji. Przemiany, które nastąpiły po roku 1989, dawały nadzieję na przekształcenie polskiej szkoły w sferę publiczną. Zdaniem pedagogów to nie nastąpiło. Oświata staje się miejscem erozji reguł demokratycznych – piszą w dokumencie zjazdu. Pedagodzy uważają, że polski system oświaty jest zbyt scentralizowany. Symbolem tej centralizacji – o czym świadczyła gorąca dyskusja na ten temat – jest dla nich obowiązek noszenia mundurków przez uczniów, skądinąd zawsze stanowiących wyróżnik szkół i uczelni na najwyższym poziomie. Pedagodzy uznali, że obiektywizacja wyników kształcenia, realizowana obecnie w formie centralnych egzaminów, jest rozwiązaniem gorszym niż przyjęcie podstaw programowych z poszczególnych przedmiotów. Zdaniem pedagogów, akcent został ze złym skutkiem przeniesiony z procesu kształcenia na jego rezultat. System oświaty nadal nie wyrównuje szans osób pochodzących ze środowisk społecznie marginalizowanych. Uczestnicy zjazdu zauważyli też zanik debaty publicznej nad edukacją. Chcieliby, aby taka debata trwała, a oni mogli być jej czynnymi uczestnikami.
Prof. Maria Chodkowska (UMCS) i jej zespół przedstawili wyniki badań dotyczących postaw wobec moralności w sferze publicznej przyszłych kreatorów różnych jej obszarów. Badaniu, przeprowadzonemu specjalnie na potrzeby zjazdu, poddano studentów ostatnich lat dziennikarstwa, medycyny, prawa, pedagogiki oraz politologii. Ich zadaniem było określenie postaci (żyjącej oraz nieżyjącej), która jest autorytetem w danej dziedzinie oraz podanie najważniejszych cech, właściwych osobie dobrze wykonującej swój zawód pod względem moralnym. Okazało się, że ponad połowa respondentów nie ma autorytetów w zawodzie, do którego się przygotowują. Uczeni określili tę prawidłowość jako „syndrom pustych cokołów”. Wśród wartości, które taki autorytet powinien reprezentować: moralność, uczciwość i sprawiedliwość, znalazły się na ostatnich miejscach. Prowadzący badania określili to zjawisko jako „moralny astygmatyzm”. – To budzi niepokój o moralne przygotowanie osób, zamierzających podjąć zawody, które traktujemy jako zawody zaufania publicznego – mówi prof. Chodkowska.
ogólnopolski miesięcznik