O społeczeństwie informacyjnym dużo się mówi, ale gdyby zapytać dziennikarzy, polityków, a także studentów czy nauczycieli akademickich, czym to nowe społeczeństwo tak naprawdę jest, jakie są jego cechy charakterystyczne, co zrobić, żeby nam wszystkim w tym nowym typie społeczeństwa było lepiej, a nie gorzej – to wiele osób miałoby trudności z odpowiedzią. Brakuje bowiem opracowań, które omawiałyby problem społeczeństwa informacyjnego całościowo. Dlatego z satysfakcją odnotować trzeba wydanie obszernej (600 stronic!) książki Społeczeństwo informacyjne. Jest to praca zbiorowa 11 autorów pod redakcją dr Joanny Papińskiej Kacperek, będąca prawdziwym kompendium wiedzy dotyczącej tytułowego tematu. Książka odznacza się bardzo staranną redakcją, zawiera m.in. wybitnie przydatny wykaz skrótów, indeks rzeczowy oraz indeks nazwisk. To bardzo ułatwia dotarcie do potrzebnych informacji!
Przechodząc do merytorycznej zawartości książki muszę z uznaniem stwierdzić, że pokrywa ona niemal w całości problematykę społeczeństwa informacyjnego jako swoistej emergencji rozwoju nauki, postępu technik informacyjnych, globalizacji gospodarki, celowych działań politycznych i wywołanych tym wszystkim przekształceń społecznych. Zwrócono uwagę na genezę samego pojęcia oraz wskazano na polityczne i legislacyjne działania podejmowane w Polsce w celu stworzenia ram formowania społeczeństwa informacyjnego w naszym kraju. Następnie omówiono sprzętowe (komputery i sieci) oraz programowe uwarunkowania rozwoju społeczeństwa informacyjnego. To także jest zrobione znakomicie – trafnie wybrano najważniejsze informacje i dobrze (zrozumiale!) je przedstawiono. Dużą część książki zajmują konkretne przejawy funkcjonowania społeczeństwa informacyjnego: komunikacja cyfrowa, multimedia, e learning, e commerce, e administracja, organizacje wirtualne. Wszystko to opisano dosyć składnie, chociaż poszczególne rozdziały sprawiają wrażenie dobranych i zestawionych nieco przypadkowo.
Spora część książki (rozdział 5, łącznie 125 stronic!) poświęcona została problematyce bezpieczeństwa obywateli społeczeństwa informacyjnego. Nie ulega wątpliwości, że nowa rzeczywistość, w jakiej osadza nas ta technologia, obok rozlicznych szans stwarza także nowe zagrożenia. Właśnie o tym traktuje wspomniany rozdział.
Jest to książka ważna i pożyteczna. Jej ważność wynika z doniosłości i uniwersalności poruszanych w niej zagadnień. Jest wiele książek popularyzujących różne obszary wiedzy, ale poszczególne dziedziny nauki interesują zwykle ograniczony krąg odbiorców. Natomiast przedmiot tej książki dotyczy absolutnie wszystkich, bez wyjątku! Czy tego chcemy, czy nie chcemy, jesteśmy dziś na drodze do społeczeństwa informacyjnego i niebawem zostaniemy w nim całkowicie zanurzeni. W procesie dostosowywania swoich zachowań prywatnych i zawodowych do nowej rzeczywistości będziemy potrzebowali wielu wskazówek, do których – mimo omnipotencji Internetu i przenikliwości Google – wcale niełatwo będzie dotrzeć, bo nie zawsze jest oczywiste, gdzie i w jaki sposób szukać wiadomości, które są w danym momencie potrzebne. Dlatego książka ta będzie niebawem bardzo potrzebna wielu ludziom – nie tylko do tego, żeby dostarczać odpowiedzi w obszarach związanych z problematyką społeczeństwa informacyjnego, ale w dużej mierze po to, żeby wiedzieć, jak sformułować pytania…
Zdolność dociekania nad życiem po życiu należy do człowieczeństwa. Historia wyobrażeń o trwaniu po śmierci współgra z powstawaniem, rozwojem i upadkiem cywilizacji. Te przeświadczenia potwierdza Księga wychodzenia za dnia. W ten gatunek staroegipskiego pisarstwa zagłębił się Mirosław Barwik (prowadzi badania w świątyni królowej Hatszepsut w Deir el Bahari). Autor przeanalizował teksty zapisane na ogół na papirusach znalezionych w sarkofagach. Starożytni Egipcjanie bowiem zaopatrywali swoich zmarłych nie tylko w żywność (chleb i piwo), sprzęty codziennego użytku i inne, ale również w „instrukcje”, jak przetrwać w zaświatach. A mówiąc inaczej, jak przeciwstawić się złu (dlatego w podobnym celu zaopatrywano mumię w liczne amulety). Po tamtej stronie czyhało mnóstwo niebezpieczeństw. Toteż Księga składa się z zaklęć, chroniących duszę i ciało umarłego przed potworami, „powtórną śmiercią” i zabłądzeniem, a jednocześnie zapewniających pomyślność we wszystkim. Jeden z rozdziałów zawiera mapę wędrówki osoby zmarłej do miejsca wiecznej szczęśliwości, wyobrażonej na wzór życia doczesnego. W egipskim „raju” znana była praca, plony zawsze obfitowały, a człowiek niejako pośmiertnie mógł bez przeszkód zażywać uciech zmysłowych.
Barwik rekonstruuje opisy zaświatów Egipcjan, zapoczątkowanych w III i II tysiącleciu przed Chrystusem, opowiadając o systemie ich wierzeń i mitologii. Przekonujemy się, że Egipt jako „kolebka cywilizacji” opierał się na magii i rytuale. Idee religijne wysnute zostały z obserwacji zjawisk naturalnych. Fundamentalnym spostrzeżeniem był fakt, że słońce wschodzi i zachodzi, aby znów wzejść. Powracające źródło życiodajnego światła dało asumpt do wykrystalizowania się idei zmartwychwstania („wychodzenia za dnia”) i odkrycia nieśmiertelności. Nasuwa się skojarzenie z chrześcijańską eschatologią, ale też z obecną w wielu różnych religiach wiarą w wieczne istnienie. Barwik jednak nie ulega pokusie konstruowania analogii między religią staroegipską a np. judaizmem, chrześcijaństwem czy islamem.
Autor systematyzuje bardziej lub mniej znane kwestie historii, kultury, geografii, polityki Egiptu, gdyż bez ich znajomości zrozumienie Księgi graniczyłoby z niemożliwością. Na koniec proponuje samodzielną lekturę wybranych trzech wariantów Księgi, które zamieścił w aneksach. Kapłani egipscy nie zredagowali „kanonicznej” wersji tego gatunku. Teksty omówione i przedstawione przez Barwika to przykłady literatury staroegipskiej. Choć są znaleziskami archeologicznymi, poruszają poetyckimi sformułowaniami i obrazami oraz emanują tajemniczością. Tęsknoty i lęki starożytnych Egipcjan, dotyczące spraw ostatecznych, nie są zupełnie obce współczesnemu człowiekowi, mimo upływu tysięcy lat.
Księga, która w tamtych czasach miała służyć zasadniczo umarłym, powraca jako lektura dla żywych. Interesujące i zastanawiające jest to, że dla Egipcjanina bycie w zaświatach, przechodzenie w stan nieśmiertelności oznaczało identyfikację z najwyższymi bóstwami. Księga dysponuje też repertuarem chwytów eksponujących skuteczność zapisanych w niej zaklęć (np. powtarzane jest przekonanie, że dana formułka magiczna zadziałała z powodzeniem milion razy).
Centralnym pojęciem dyskursu socjologicznego jest „społeczeństwo”. Ale tak naprawdę wcale nie wiadomo, czym to społeczeństwo w istocie jest i – czy w ogóle jest. Dziś, w dobie globalizacji, kiedy nowego wymiaru nabierają czas i przestrzeń, pojęcie społeczeństwa staje się coraz mniej wyraźne. Czym wobec tego ma się zająć socjologia? Mobilnościami – mówi brytyjski socjolog John Urry w Socjologii mobilności.
To manifest nowej koncepcji socjologii. Winna ona porzucić badanie tego, co niezmienne, struktury i porządku społecznego, a skupić się na ruchu, mobilności i przypadkowej organizacji. W dodatku do analizy ich powinna używać metafor.
Urry pisze, że cała dotychczasowa socjologia oparta jest na metaforycznym sposobie myślenia. Bo nawet jeśli chciała go obalić, np. poprzez negację metafory organicznej (Spencer), to automatycznie wpadała w inne metafory, takie jak metafora „wymiany” (Homans, Blau), „widzenia” (Hempel) czy „struktury” (np. Dahrendorf). W książce Urry’ego znajdziemy całe bogactwo metafor: mobilności (nomady, hotelu czy statku), globalności (regionu, sieci i płynu) i wiele innych. Metafora jest dla niego zasadniczym tworzywem opisu rzeczywistości.
Urry dowodzi, że mobilności – jako metafora i jako proces – stanowią rdzeń życia społecznego, dlatego też powinny się znaleźć w centrum analiz socjologicznych. W fazie „postspołecznej” socjologii „społeczne jako społeczeństwo” ustępuje miejsca „społecznemu jako mobilności”. Autor analizuje przepływy ludzi, pieniędzy, przedmiotów, informacji i obrazów oraz wpływ, jaki te mobilności wywierają na nasze doświadczenia miejsca, czasu i przestrzeni. Ciekawe są rozważania na temat mobilności ludzi (pieszych wędrówek, kolei żelaznej, samochodu) i kształtowania przez nie świata.
Wedle Urry’ego, można powiedzieć – choć nie bez pewnej przesady – że socjologia zawsze uważała mobilność za swoją „główną sprawę”. Znaczna część dwudziestowiecznej socjologii poświęcona była badaniom mobilności: zawodowej, dochodu, edukacyjnej i społecznej, a także wzrostu i spadku mobilności w ramach pokoleń i przez pokolenia. Ta wizja socjologii była jednak zorganizowana wokół mobilności społecznej czy też w ramach społeczeństwa. Z tym podejściem John Urry zrywa. U niego kluczowym pojęciem jest mobilność, a nie społeczeństwo.
Pojęcie społeczeństwa ma tę wadę, że zestala zjawiska społeczne, które tak naprawdę wcale stałe nie są, są płynne i plastyczne. Jednym z takich zjawisk jest obywatelstwo. W dobie globalizacji konwencjonalne narodowe pojmowanie obywatelstwa zostaje podważone, a „socjoprzestrzenny kontekst, który pozwala ludziom myśleć o sobie jako współobywatelach, może w pewnej mierze przesuwać się od narodu do globu” – pisze Urry. Czy to znaczy, że narodowo zakorzenione formy obywatelstwa są zbędne? Czy mamy do czynienia z pewnego rodzaju zglobalizowanym społeczeństwem? I czy rzeczywiście można mówić o obywatelach globu? W pewnym sensie można, o czym świadczy dynamiczny wzrost ponadnarodowych organizacji i stowarzyszeń obywatelskich, których główną płaszczyzną działania jest „medialna scena publiczna”. Te procesy transformacji w stronę „globalnego społeczeństwa obywatelskiego” stanowią społeczny fundament socjologii mobilności.
Książka Urry’ego ukazała się w Wielkiej Brytanii 9 lat temu. Czy w dobie mobilności polski przekład książki o mobilności nie wymagałby jednak szybszej reakcji?
Dla uważnego czytelnika literatury pedagogicznej nie było zapewne zaskoczeniem pojawienie się na rynku wydawniczym nowej książki prof. Krystyny Duraj Nowakowej, obejmującej ujęcie systemowe pedagogiki, jak również niektórych jej subdyscyplin, m.in. dydaktyki, pedeutologii i metodologii nauk humanistycznych. „Książka ta wspiera się jak na fundamencie na wielu specjalistycznych publikacjach oraz na jednej z autorskich książek, w której scharakteryzowałam filozoficzne i metodologiczne źródła podejść do pedagogiki” – wskazuje we wstępie autorka.
Już sam spis treści wskazuje na potencjalnych odbiorców monografii, obejmuje mianowicie następujące zakresy tematyczne: 1. Podejścia jako modele poznania naukowego, 2. Funkcjonalizm w metodologii poznana i teoriach pedagogiki, 3. Gestalt w pedagogice i pedeutologii. Nauczyciele akademiccy wraz ze studentami uznają zapewne przydatność treści książki w realizacji programów nauczania zarówno pedagogiki ogólnej, teorii wychowania i teorii kształcenia, a metodologii nauk humanistycznych w szczególności. Wiedza ta będzie przydatna też praktykom.
Jako dawnymi laty wieloletni pracownik szkoły wiejskiej pragnę skupić uwagę czytelnika na rozdziale drugim, w którym autorka poddaje wnikliwym analizom funkcjonalizm, odnosząc go do metodologii poznania i teorii pedagogiki. W szkolnictwie pełnimy określone, przypisane stanowisku funkcje, ale sama analiza pojęcia nastręcza nam wielu kłopotów. W tej części książki poznamy nie tylko wnikliwe, pełne wyjaśnienia terminologiczne i niejasności ich interpretacji, ale też funkcjonalizm w różnych konfiguracjach założeń i projektów aplikacji. Fragment omawianego rozdziału – Szkolnictwo w optyce funkcjonalizmu – uświadamia konieczność wnikliwego postrzegania i rozumienia zmian zachodzących ustawicznie w oświacie, a w tym w odniesieniu głównie do równości szans edukacyjnych, podniesienia jakości kształcenia czy też pedeutologicznych konsekwencji przemian w szkolnictwie.
Wśród bogactwa treści należy zauważyć i wyeksponować wnikliwe opracowanie pedagogiki Gestalt i jej zastosowanie do pedeutologii. Autorka zapełnia znaczną lukę w literaturze przedmiotu, co zapewne zostanie zauważone przez zainteresowanych także poznaniem przedmiotu studiów współczesne kierunki pedagogiczne w omawianym w książce obszarze.
Praca napisana jest językiem trudnym, gdyż dociekania naukowe stanowią niemal same skonkretyzowane zdania, co wymaga dużej koncentracji uwagi czytelnika. Wyjaśnienie pojęć i ich zdefiniowanie jest, jak w innych dziełach autorki, nieodłącznym elementem rozpoczynającym właściwe rozważania. To ułatwia odbiór treści po pierwsze. Po wtóre zaś – zamieszczony na końcu Uszczegółowiony spis rzeczy pomaga tak w percepcji całego opracowania, jak i jego poszczególnych partii. Zastępuje – problemowością ujęć – z powodzeniem indeks rzeczowy.
Pytania i wątpliwości, które towarzyszą rozważaniom autorskim, głównie w końcowej części dzieła, mogą niewątpliwie stanowić kolejne inspiracje i wyzwania dla autorki, są bowiem zapewne zapowiedzią nowych opracowań. Ale mogą też wywoływać reminiscencje i próby rozwiązań pomysłu czytelników.
Mirosław Cholewiński
Beck i Grande stawiają odważną diagnozę, że model Europy, który funkcjonował przez ostatnich 50 lat, musi zostać pomyślany od nowa. Nie oznacza to jednak, że reformy wymaga jedynie konstrukcja Unii Europejskiej, ale przede wszystkim współczesne państwo narodowe i nasz sposób myślenia o nim. Narodowo państwowa opowieść o społeczeństwie i polityce nie odpowiada już rzeczywistości. Jedna z głównych tez książki sprowadza się zatem do twierdzenia, że podstawową jednostką działania w epoce kosmopolitycznej nie jest już naród, lecz region. A cały wywód próbuje odpowiedzieć na pytanie, w jaki sposób może zostać odkryty i ugruntowany nowy rodzaj społeczeństwa i polityki. Odkrywając logikę procesów, które kształtują współczesną Europę, autorzy kierują swoją uwagę w stronę kategorii i mechanizmów europeizacji, definiując ją jednak w odmienny sposób niż ma to miejsce w głównym nurcie literatury politologicznej. Dla Becka i Grandego europeizacja przebiega jednocześnie w dwóch kierunkach: do wewnątrz – w związku z ciągłym rozszerzaniem kompetencji UE, oraz na zewnątrz – dzięki stałemu rozszerzaniu wspólnoty i eksportowi jej norm oraz reguł.
W ujęciu autorów, Europa jest „społeczeństwem społeczeństw”, swego rodzaju imperium złożonym z państw. Imperium jest kluczową kategorią używaną w książce. Nie sposób nie zauważyć rosnącej popularności tego terminu u coraz większej liczby autorów dotykających problematyki europejskiej (patrz: Jan Zielonka, Europa jako imperium, 2007), staje się bowiem imperium wygodną metaforą opisu i wyjaśniania zawiłości aktualnego stanu procesu integracji europejskiej. Dlatego omawiana praca proponuje, aby pojęcie imperium funkcjonowało jako nowy paradygmat w debacie na temat przyszłych form porządku i panowania w Europie. Autorzy dokonują obszernego opisu cech współczesnego imperium europejskiego oraz wskazują miejsce państwa narodowego w tym tworze – nie sugerują jednak rozwiązań federalistycznych. Stoją jednocześnie na stanowisku, że terminy „narodowy” i „ponadnarodowy” nie oznaczają wykluczających się zjawisk lub płaszczyzn analizy.
Autorzy odnoszą się do głównych dylematów pojawiających się we współczesnej debacie na temat Europy i jej przyszłości. Np. w sprawie domniemanej utraty suwerenności przez państwa członkowskie zajmują stanowisko, iż rozszerzenie władzy na płaszczyźnie ponadnarodowej nie idzie w parze z utratą władzy na poziomie państwa narodowego. Dzieje się raczej na odwrót: „rośnie władza w ogóle”, a wskutek tego narodowość, transnarodowość i supranarodowość.
Książka stanowi próbę zmiany punktu widzenia, z narodowego na kosmopolityczny, w badaniach Europy i procesów integracyjnych zachodzących na jej terytorium. Jest to kolejny głos w dyskusji dotyczącej przyszłości Europy, która przypomina, że państwo narodowe nie zawsze istniało, nie zawsze było podstawowym podmiotem stosunków międzynarodowych (w tym procesów integracyjnych) i najprawdopodobniej nie zawsze będzie. Zaprezentowana argumentacja idzie jednak krok dalej – proponuje reinterpretację państwa jako takiego. Nie kwestionuje jego istnienia i istotności, jednak sugeruje redefinicję jego podstawowych funkcji i form działania, tak aby stały się one kompatybilne z szerszym kontekstem instytucjonalnym, jak również adekwatne do wyzwań, które stawia współczesność.
Zdzisław Krasnodębski, Upadek idei postępu, ośrodek myśli politycznej, wyższa szkoła europejska im. ks. józefa Tischnera, Kraków 2009, seria: Biblioteka Myśli Politycznej.
Hieronim Kajsiewicz, O duchu rewolucyjnym. Wybór pism, wstęp Bogdan Szlachta, ośrodek myśli politycznej, Kraków 2009, seria: Biblioteka Klasyki Polskiej Myśli Politycznej.
Julian Klaczko, Dwaj kanclerze i inne studia dyplomatyczne, wstęp Arkady Rzegocki, ośrodek myśli politycznej, Kraków 2009, seria: Biblioteka Klasyki Polskiej Myśli Politycznej.
Bezpośrednie inwestycje zagraniczne polskich przedsiębiorstw, red. nauk. Włodzimierz Karaszewski, towarzystwo naukowe organizacji i kierownictwa – stowarzyszenie wyższej użyteczności „dom organizatora”, Toruń 2008.
Paweł Jasienica, Archeologia na wyrywki, wstęp Zbigniew Bukowski, wyd. prószyński i s ka, Warszawa 2009.
Łukasz Ossoliński, Rzecz o hetmanie Wyhowskim, wyd. prószyński i s ka, Warszawa 2009, seria: Śladami Pawła Jasienicy.
Wiktor Osiatyński, Zrozumieć świat. Rozmowy z uczonymi 25 lat później, sw czytelnik, Warszawa 2009.
Bart D. Ehrman, Przeinaczanie Jezusa. Kto i dlaczego zmieniał Biblię, tłum. Mieszko Chowaniec, wyd. CiS, Warszawa 2009.
Anne Applebaum, Między Wschodem a Zachodem. Przez pogranicza Europy, tłum. Ewa Kulik Bielińska, wyd. prószyński i s ka, Warszawa 2009.
Dorota Czajkowska Majewska, Człowiek globalny. Globalizacja, ewolucja, historia kobiet, neuropolityka, neuroekonomia, kryzys ekologiczny, państwowy instytut wydawniczy, Warszawa 2009, seria: Biblioteka Myśli Współczesnej.
David Berlinski, Szatańskie urojenie. Ateizm i jego pretensje naukowe, tłum. Dominika Cieśla Szymańska, wyd. prószyński i s ka, Warszawa 2009.
Neil Shubin, Nasza wewnętrzna menażeria. Podróż w głąb 3,5 miliarda lat naszych dziejów, tłum. Marcin Ryszkiewicz, wyd. prószyński i s ka, Warszawa 2009, seria: Na Ścieżkach Nauki.
Alfred Russel Wallace, W cieniu Darwina, tłum. i komentarz Marcin Ryszkiewicz, wyd. uniwersytetu warszawskiego, Warszawa 2008, seria: Biblioteka Klasyków Nauki.
Honorata Jakubowska, Socjologia ciała, wyd. naukowe uam, Poznań 2009, seria: Socjologia.
Andrzej Rozwadowski, Obrazy z przeszłości. Hermeneutyka sztuki naskalnej, wyd. naukowe uam, Poznań 2009, seria: Archeologia.
Rafał Czoch, Czysta linia horyzontu, wyd. autorskie „grafomania”, Kraków 2008.
Peter von Matt, Intryga. Teoria i praktyka podstępu w literaturze, tłum. Izabela Sellmer, Arkadiusz Żychliński, wyd. prószyński i s ka, Warszawa 2009.
Jerzy K. Thieme, Szkolnictwo wyższe. Wyzwania XXI wieku. Polska – Europa – Świat, wyd. difin, Warszawa 2009.
Anthony Giddens, Europa w epoce globalnej, tłum. Magdalena Klimowicz, Miłosz Habura, red. nauk. pol. wyd. Tomasz Żyro, wyd. naukowe pwn, Warszawa 2009, seria: Współczesna Europa.
Małgorzata Marcjanik, Mówimy uprzejmie. Poradnik językowego savoir vivre’u, wyd. naukowe pwn, Warszawa 2009.
John Urry, Socjologia mobilności, tłum. Janusz Stawiński, wyd. naukowe pwn, Warszawa 2009, seria: Socjologia Współczesna.
Roman Kozierkiewicz, First Steps in Business English. Słownictwo i praktyczne wskazówki, wyd. naukowe pwn, Warszawa 2009.
Dobrosława Świerczyńska, Przysłowia są... na wszystko. Słownik, wyd. naukowe pwn, Warszawa 2009.
Jerzy Bralczyk, Świat przez słowa, wyd. naukowe pwn, Warszawa 2009.
Człowiek w podróży, red. nauk. Zbigniew Krawczyk, Ewa Lewandowska Tarasiuk, Jan Wiktor Sienkiewicz, wyd. almamer wyższa szkoła ekonomiczna, Warszawa 2009.
Krystyna Duraj Nowakowa, Podejścia całościowe do pedagogiki. Wybór, wyd. uniwersytetu rzeszowskiego, Rzeszów 2008.
Franz Hohler, Małe prozy, tłum. Jan Wolski, wyd. „otwarty rozdział”, Rzeszów 2007, seria: Biblioteka „Frazy”.
Luiza Famos, Poesias. Wiersze, tłum. i wstęp Jan Wolski, stowarzyszenie literacko artystyczne „Fraza”, Rzeszów 2008, seria: Biblioteka „Frazy”.
Aleksandrów – Londyn – Feijó. Maria Danilewicz Zielińska. Szkice – korespondencja – wspomnienia, pod red. Barbary Czarneckiej i Jana Wolskiego, stowarzyszenie literacko artystyczne „Fraza”, wyd. „otwarty rozdział”, Rzeszów 2007, seria: Biblioteka „Frazy”.
Hermann Burger, Domokrążni czytelnicy, tłum. Jan Wolski, wyd. „otwarty rozdział”, Rzeszów 2008.
Agata Paliwoda, Granice i pogranicza w powieściach Sergiusza Piaseckiego, stowarzyszenie literacko artystyczne „Fraza”, wyd. „otwarty rozdział”, Rzeszów 2009, seria: Biblioteka „Frazy”.
Anna Jamrozek Sowa, Życie powtórzone. O pisarstwie Zofii Romanowiczowej, stowarzyszenie literacko artystyczne „Fraza”, wyd. „otwarty rozdział”, Rzeszów 2008, seria: Biblioteka „Frazy”.
Pożegnanie poety. Ostatnia droga Wacława Iwaniuka, red. Sławomir Braniewski, Jan Wolski, Henryk Wójcik, polski fundusz wydawniczy w kanadzie, Toronto – Berlin – Siedliszcze 2009.
Robert Lipelt, Stosunki społeczno gospodarcze w dobrach małopolskich księcia Jerzego Ignacego Lubomirskiego w pierwszej połowie XVIII wieku, wyd. Libri resoviensis, Rzeszów.
Poeta czułej pamięci. Studia i szkice o twórczości Janusza Szubera, pod red. Jolanty Pasterskiej, Magdaleny Rabizo Birek, stowarzyszenie literacko artystyczne „Fraza”, wyd. „otwarty rozdział”, Rzeszów 2008, seria: Biblioteka „Frazy”.
Paweł Jasienica, Ostatnia z rodu, wyd. prószyński i s ka, Warszawa 2009.
Michio Kaku, Fizyka rzeczy niemożliwych. Naukowa wyprawa do świata fazerów, pól siłowych, teleportacji i podróży w czasie, tłum. Bogumił Bieniok, Ewa L. Łokas, wyd. prószyński i s ka, Warszawa 2009.
Mirosław Barwik, Księga wychodzenia za dnia. Tajemnice egipskiej Księgi Umarłych, państwowy instytut wydawniczy, Warszawa 2009, seria: Rodowody Cywilizacji.
Politechnika Częstochowska jaka jest... 60 lat Politechniki Częstochowskiej, Politechnika Częstochowska, pomorska oficyna wydawniczo reklamowa s.c., Częstochowa 2009.
Paul J. Steinhardt, Neil Turok, Nieskończony Wszechświat. Poza teorię wielkiego wybuchu, tłum. Tomasz Krzysztoń, wyd. prószyński i s ka, Warszawa 2009, seria: Na Ścieżkach Nauki.
Rola uczelni w rozwijaniu społeczeństwa obywatelskiego, pod red. Jerzego Dietla i Zofii Sapijaszki, fundacja edukacyjna przedsiębiorczości, Łodź 2009.
Władysław Stanisław Rybicki, VIP Dostrojenie, czyli co zbawi ludzkość nie tylko od ptasiej grypy, centrum medycyny biologicznej, Hiszpania 2008.
Anna Głąb, Ostryga i łaska. Rzecz o Hannie Malewskiej, wyd. znak, Kraków 2009.
Piotr Tryjanowski, Stanisław Kuźniak, Krzysztof Kujawa, Leszek Jerzak, Ekologia ptaków krajobrazu rolniczego, bogucki wydawnictwo naukowe, Poznań 2009.
Język – styl – gatunek. Katowickie spotkania doktorantów, red. Małgorzata Kita, współudział: Maria Czempka Wiewióra, Magdalena Ślawska, Maria Wacławek, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Zdzisława Mokranowska, Młodość i starość. Studia o twórczości Jarosława Iwaszkiewicza, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Miłosz Piotrowiak, „Kto ten pejzaż zimą niewydarzoną zatruł?” Tropy egzystencji w liryce Jerzego Kamila Weintrauba, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Joanna Warmuzińska Rogóż, De Langlois ŕ Tringlot L’effet personnage dans les „Chronicles romanesques” de Jean Giono, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Józef Olejniczak, Powroty w śmierć, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
„Z Prawa Pracy i Polityki Socjalnej”, tom 17, pod red. Arkadiusza Nowaka, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2008, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Od marksizmu do feminizmu. Księga pamiątkowa z okazji 70. rocznicy urodzin Profesora Kazimierza Ślęczki, pod red. Tomasza Czakona, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Jan Słomka, Wczesnochrześcijańskie nazwy chrztu, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Małgorzata Nita, Stratygrafia pyłkowa i historia roślinności interglacjału mazowieckiego i starszej części zlodowacenia liwca w zachodniej i środkowej części Wyżyn Polskich, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Prawo międzynarodowe, europejskie i krajowe – granice i wspólne obszary. Księga jubileuszowa dedykowana Profesor Genowefie Grabowskiej, pod red. Barbary Mikołajczyk i Joanny Nowakowskiej Małuseckiej, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Ryszard Koziołek, Ciała Sienkiewicza. Studia o płci i przemocy, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Między socjologią polityki a antropologią polityki, pod red. Jacka Wodza, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Jadwiga Stawnicka, Studium porównawcze nad kategorią semantyczno słowotwórczą Aktionsarten w języku rosyjskim i polskim. Tom I Czasowniki z formantami modyfikacyjnymi, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Robert Krzysztofik, Układ lokalizacyjny miast typu system – sieci na obszarze Polski, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Zdrowie psychiczne uczniów – różne konteksty i odniesienia, pod red. Zofii Dołęgi i Marii John Borys, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Ewa Wysocka, Doświadczanie życia w młodości – problemy, kryzysy i strategie ich rozwiązywania. Próba opisu strukturalno funkcjonalnego modelu życia preferowanego przez młodzież z perspektywy pedagogiki społecznej, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Richard Rorty, Filozofia jako polityka kulturalna, tłum. i przedmowa Bogdan Baran, sw „czytelnik”, Warszawa 2009, seria: Nowy Sympozjon.
Przeklęte miejsce Europy? Dylematy polskiej geopolityki, pod red. Jacka Kloczkowskiego, ośrodek myśli politycznej, wyższa szkoła europejska im. Ks. j. tischnera, Kraków 2009, seria: Polskie Tradycje Intelektualne.
Jan Holzer, Stanislav Balík, Postkomunistyczne reżimy niedemokratyczne. Badania nad przemianami teorii politycznej w okresie po transformacji ustrojowej, tłum. Vladimír Petrilák, przekład przejrzał i poprawił Artur Wołek, ośrodek myśli politycznej, wyższa szkoła biznesu – national Louis university, Kraków – Nowy Sącz 2009, seria: Biblioteka Myśli Politycznej.
Władysław Konopczyński, O wartości naszej spuścizny dziejowej. Wybór pism, wstęp Piotr Biliński, ośrodek myśli politycznej, Kraków 2009, seria: Biblioteka Klasyki Polskiej Myśli Politycznej.
Philip Zimbardo, John Boyd, Paradoks czasu, tłum. Anna Cybulko, Marcin Zieliński, red. nauk. Maria Materska, wyd. naukowe PWN, Warszawa 2009, seria: Biblioteka Psychologii Współczesnej.
Dariusz Rolnik, Portret szlachty czasów stanisławowskich, epoki kryzysu, odrodzenia i upadku Rzeczypospolitej w pamiętnikach polskich, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Piotr Żmigrodzki, Wprowadzenie do leksykografii polskiej, wyd. III rozszerzone, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Muzyka religijna – między epokami i kulturami. Tom II, pod red. Krystyny Turek i Bogumiły Miki, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Aleksandra Gawęda, Enklawy w granicie Tatr Wysokich, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Aleksandra Grzybowska, La fugueuse et ses avatars dans l’oeuvre romanesque de Suzanne Jacob, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Sylwester Fertacz, Kazimierz Miroszewski, Marzec 1968 roku w województwie katowickim, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Anna Michnik, Mikrokalorymetryczne badania przemian konformacyjnych albuminy poddanej działaniu wybranych czynników fizykochemicznych, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Beata Kozłowska, Promieniotwórczość naturalna wód źródlanych uzdrowisk południowej Polski, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Jerzy Stasz, II pracownia fizyczna. Tematyka ćwiczeń i uwagi metodyczne, wyd. II poprawione, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Gabriel Radecki, Fundacje zakładane przez osoby prawne Kościoła Katolickiego w Polsce, wyd. uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
On language structure, acquisition and teaching. Studies in honour of Janusz Arabski on the occasion of his 70th birthday, red. Maria Wysockia, Bożena Leszkiewicz, wyd. Uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Wartości – tradycja i współczesność, pod red. Danuty Ślęczek Czakon i Mariusza Wojewody, wyd. Uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Janina Poczęsna, Przygotowanie studentów kierunku elektrotechnika do funkcjonowania na rynku pracy. Monografia, wyd. politechniki śląskiej, Gliwice 2009.
Jacek Woroniecki OP, Myśli wybrane, wyb. Małgorzata B. Majewska, Fundacja Servire Veritati Instytut Edukacji narodowej, Lublin 2009.
Barbara Kiereś, O personalizm w pedagogice. Studia i szkice z teorii wychowania, Fundacja Servire Veritati Instytut Edukacji narodowej, Lublin 2009.
„Cywilizacja. O nauce, moralności, sztuce i religii”, nr 28/2009, Fundacja Servire Veritati Instytut Edukacji narodowej, Lublin 2009.
„Cywilizacja. O nauce, moralności, sztuce i religii”, nr 29/2009, Fundacja Servire Veritati Instytut Edukacji narodowej, Lublin 2009.
Jan Kajfosz, Magia w potocznej narracji, wyd. Uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Aleksandra Niewiara, Kształty polskiej tożsamości. Potoczny dyskurs narodowy w perspektywnie etnolingwistycznej (XVI XX w.), wyd. Uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Agata Aleksandra Kluczek, Vndique victores. Wizja rzymskiego władztwa nad światem w mennictwie złotego wieku Antoninów i doby kryzysu III wieku – studium porównawcze, wyd. Uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Agnieszka Mrozik, Zmiany w składzie bakteryjnych kwasów tłuszczowych w czasie rozkładu fenolu w glebie, wyd. Uniwersytetu śląskiego, Katowice 2009, seria: Prace Naukowe UŚ w Katowicach.
Michał Kaczmarczyk, System medialny Irlandii. Zarys problematyki, biblioteka śląska w katowicach, oficyna wyd. „humanitas”, Sosnowiec 2009.
Paweł Jasienica, Ślady potyczek, wyd. prószyński i s ka, Warszawa 2009, seria: Jasienica. Powrót.
ogólnopolski miesięcznik