Forum Książki 3(24), wrzecień 2001

Archiwum „Forum Książki” z roku 2003

3(31) 2003

Medializacja literatury

Przy okazji lamentu, jaki się podniósł na temat zagrożenia miesięczników i kwartalników literackich, na które Ministerstwo Kultury skąpi pieniędzy, pojawiła się próba porównania oferty tych pism z propozycją kanałów kultury popularnej. Wydawałoby się, że są tu same różnice, ale przecież niekoniecznie. Większość dzisiejszych czasopism kulturalnych redagowana jest przez ludzi średniego i młodego pokolenia. Starsi pozostali w nielicznych tytułach, które przetrwały z dawnych czasów, natomiast to, co nowe, robione jest przez młodych. Nie mają oni takich oporów przed wchodzeniem w krąg kultury popularnej, co sprawia, że młodsza twórczość jest już w sporej części zmedializowana. Przypomnę, że już wstępujące na scenę pokolenie „bruLionu” nie stroniło od kontaktu z telewizją. Wojciech Wencel i Robert Tekieli zasiadali w radzie do spraw mediów. W TV pracowali Krzysztof Koehler, Andrzej Horubała, Jerzy Sosnowski i Marcin Świetlicki. Potem pojawili się młodsi, którzy nie mieli już żadnych oporów. Dla ludzi telewizji byli dostatecznie medialni, bo wkładali wąskie ciemne okulary i zachowywali się jak młodzież z estrady. Efekt jest taki, że nie udało się – rzecz jasna – ukulturalnić telewizji ani popularnych tygodników, nie udało się tam wprowadzić literatury ani krytyki literackiej, doszło za to do medializacji, przynajmniej częściowej, niektórych pism literackich i kulturalnych. To zjawisko nieuniknione. Nie tylko z mocy działania prawa Kopernika, ale i z powodu prawa mediów, które – jak widzimy – podporządkowują sobie kolejne sfery rzeczywistości i niektórzy mówią, że nie ma już przed nimi ucieczki. Granice zainteresowania mediów kulturą wyznaczają dwie Doroty. Masłowska, idealna na bohaterkę medialną, bo podbija i triumfuje, oraz Nieznalska, bo jest ofiarą kultury niemedialnej. Gdyby nurt medialny był już u nas kulturą dominującą, Masłowska trafiłaby do lektur szkolnych, a Nieznalska do Muzeum Narodowego. Musimy na to jeszcze poczekać.