Akademia Sztuk Pięknych to uczelnia wyjątkowa. Inaczej niż w zwykłych, nieartystycznych uczelniach, prowadzi się tam kształcenie. Na czym innym polega działalność kadry. Oprócz kształcenia jej głównym zadaniem jest artystyczna działalność twórcza, a dopiero w dalszej kolejności praca naukowa czy krytyka artystyczna.
Podczas Targów Książki w Krakowie zwróciło moją uwagę stoisko krakowskiej uczelni plastycznej, prowadzone przez Danutę Saul. Książek niewiele, ale za to jakie! W pierwszym rzędzie wspaniale wydane albumy. Po bliższym przyjrzeniu się ofercie okazało się, że nie tylko albumy.
Gdy siedzimy z prof. Adamem Wsiołkowskim w gabinecie rektorskim przy placu Matejki, z autoportretów wiszących na ścianach spoglądają na nas byli rektorzy krakowskiej ASP. Rektor opowiada nie tyko o wydawnictwie, ale dorzuca co chwila anegdoty z życia mistrzów. Ale tym razem to nie artyści, ale właśnie publikacje, zauważone parę miesięcy wcześniej na targach, przywiodły mnie do akademii.
Na wierzchu stosiku książek, które przyniósł rektor Wsiołkowski, leży Artium Decor. Cmentarz Rakowicki w tradycji ASP im. J. Matejki w Krakowie Karoliny Grodziskiej. Wyszukany smak typograficzny tej publikacji sprawił, że uzyskała wyróżnienie w konkursie Polskiego Towarzystwa Wydawców Książek na najpiękniejszą książkę roku 2006 w kategorii „albumy”. Także pozostałe prace opublikowane przez Wydawnictwo ASP w Krakowie, zazwyczaj związane z twórcami−wykładowcami ASP, nie ustępują jej urodą. Rowerzysta to monograficzny album, prezentujący cykl prac prof. Mieczysława Wejmana, byłego rektora uczelni i współtwórcy Triennale Grafiki. Z kolei książka Czterej Mistrzowie i ich pracownie prezentuje dorobek czterech krakowskich mistrzów – Jana Matejki, Józefa Pankiewicza, Emila Krchy i Wacława Taranczewskiego – oraz uczniów (obecnie uznanych artystów) z ich pracowni. Nie tylko ukazuje prace, ale także proces kształcenia w ASP. Obie książki są w zasadzie albumową, bardzo rozbudowaną formą prezentacji dorobku wystaw: indywidualnej prof. Wejmana i zbiorowej – mistrzów z akademii oraz ich uczniów. Ta druga miała jeszcze inny podtekst – prezentowane prace znajdują się w zbiorach ASP i stanowią jej materialne dziedzictwo.
Od pewnego czasu obowiązują inne niż przez wiele poprzednich lat zasady uzyskiwania stopni artystycznych. Kandydaci na doktora czy doktora habilitowanego sztuki muszą się wykazać nie tylko dziełami i dorobkiem artystycznym, ale także zaprezentować pracę teoretyczną. Ten wymóg znacząco ożywił działalność krytyczną i naukową w ASP. Jej wyrazem są publikacje periodyczne wydziałów. „Studia i Materiały Wydziału Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki” – to w tej jednostce powstaje najwięcej prac stricte badawczych, „Zeszyty Naukowo−Artystyczne Wydziału Malarstwa”, „Zeszyty Naukowe Wydziału Architektury Wnętrz”. Wydawnictwo redaguje też i publikuje uczelniane czasopismo – „Wiadomości ASP”.
Działalność wydawnicza w ASP dopiero od niedawna została sformalizowana. Wydawnictwo istnieje dopiero od 2005 r. Obecnie nosi nazwę Działu Wydawnictw i Promocji, gdyż władze uznały, że publikacje służą promocji uczelni. Dział zatrudniał do niedawna tylko dwie osoby, teraz pracują w nim trzy osoby. Okazało się, że poznana podczas Targów Książki w Krakowie Danuta Saul jest redaktorką wielu tomów wydanych przez ASP. Z kolei autorem projektów graficznych wielu książek jest prof. Władysław Pluta – wielki autorytet w tej dziedzinie. Nietrudno zgadnąć, że do strony graficznej książek wydawnictwo przykłada szczególną wagę. Ze strony władz uczelni nadzór nad działalnością wydawniczą sprawuje powołana przez rektora Rada Wydawnicza. Do jej kompetencji należy opiniowanie planów wydawniczych i projektów publikacji. Przewodniczący rady – obecnie prof. Jacek Waltoś – reprezentuje wydawnictwo przed Senatem ASP i akceptuje program wydawniczy.
Publikacja albumów, szczególnie takich, jakie wydaje oficyna ASP, nie jest tania. Nakłady wahają się od 500 do 1000 egzemplarzy, a przygotowanie do druku i sam druk jest wyjątkowo kosztowny. – Nie drukujemy, żeby osiągnąć sukces komercyjny. Naszym celem jest udostępnianie pewnych wartości kulturowych i propagowanie sztuki – mówi D. Saul. Większość publikacji ASP jest dotowana bądź przez wydziały, bądź z funduszu operacyjnego Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego. – Nie kładziemy też tamy dobroczynności – mówi prof. Wsiołkowski, mając na myśli fakt, że akademia chętnie korzysta z pomocy sponsorów. To zapewne powód, dla którego niskonakładowe, zdecydowanie niekomercyjne, ale jakże piękne publikacje ASP kosztują stosunkowo niewiele. Dystrybucję wydawnictwo prowadzi w dużej mierze bezpośrednio w swej siedzibie bądź za pośrednictwem Internetu. Książki Wydawnictwa ASP w Krakowie można kupić w niektórych księgarniach internetowych oraz w księgarniach w centrach dużych miast.
ogólnopolski miesięcznik