Tradycja wystaw polskiej książki naukowej poza granicami kraju ma już ponad 10 lat. Pierwsze wystawy zorganizowane były z inicjatywy ks. dr. Edwarda Pudełki, pierwszego prezesa SWSW i Andrzeja Peciaka, ówczesnego dyrektora Wydawnictwa UMCS. Pierwsza taka wystawa miała miejsce w 1997 r. w Paryżu. Potem wydawcy ze szkół wyższych prezentowali swoje publikacje m.in. w: Rzymie, Londynie, Lwowie, Wilnie, Sztokholmie, Pradze, Moskwie, Dniepropietrowsku, Petersburgu i Watykanie. Tradycją stało się pozostawianie eksponowanych książek w miejscowych bibliotekach akademickich.
W dniach 25−30 listopada 2008 w Stacji Naukowej PAN w Wiedniu odbyła się XV Wystawa Polskiej Książki Naukowej. 36 wydawców zaprezentowało na niej niemal tysiąc tytułów, które po zamknięciu ekspozycji trafiły do biblioteki wiedeńskiej stacji PAN. Wystawie towarzyszyła promocja najnowszego Słownika polsko−niemieckiego i niemiecko−polskiego, zorganizowana przez Wydawnictwo Naukowe PWN w Instytucie Polskim w Wiedniu oraz spotkanie ze studentami wiedeńskiej slawistyki na temat polskiej literatury kresowej.
Kolejna wystawa odbyła się w dniach 3−6 marca 2009 w Bibliotece Historycznej Uniwersytetu Complutense w Madrycie. 42 polskich wydawców przywiozło do Hiszpanii ponad tysiąc tytułów, każdy w 2 egzemplarzach.
Podczas otwarcia ekspozycji Ryszard Schnepf, ambasador RP w Hiszpanii, wręczył prof. Carlosowi Berzosa Alonso−Martinezowi, rektorowi Uniwersytetu Complutense, facsimile pierwszego wydania dzieła Mikołaja Kopernika De revolutionibus orbium coelestium, które zostanie włączone do zbiorów Biblioteki Historycznej. Do tej placówki trafią wszystkie publikacje prezentowane na wystawie, a ich drugie egzemplarze wzbogacą uniwersytecką bibliotekę Instytutu Slawistyki.
Wystawie polskich książek naukowych towarzyszyła ekspozycja zabytkowych poloniców z kolekcji Biblioteca Histórica. Po zamknięciu wystawy w bibliotece historycznej, została ona przeniesiona na Wydział Filologiczny Uniwersytetu Complutense, gdzie była eksponowana w dniach 9−20 marca.
Polscy wydawcy zaprosili wydawców hiszpańskich do udziału w targach książki akademickiej w Polsce jesienią tego roku – w Poznaniu lub w Warszawie, a także zaapelowali o wspólne działania na szczeblu Unii Europejskiej w celu zapewnienia zerowej stawki podatku VAT na książki po roku 2011.
Oprócz SWSW w organizacji wystaw uczestniczyło Wydawnictwo Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego.
17 listopada 2008, podczas spotkania z przedstawicielami Stowarzyszenia Wydawców Szkół Wyższych, prof. Grażyna Prawelska-Skrzypek, podsekretarz stanu w Ministerstwie Nauki i Szkolnictwa Wyższego, zapewniła o kontynuowaniu finansowego wsparcia publikacji podręczników akademickich oraz prosiła, by wydawcy szybciej składali wnioski o dofinansowanie książek i szybciej realizowali publikacje. W 2009 roku MNiSW przewidziało 5 mln zł na ten cel. Gdy jednak rząd został zmuszony do cięcia wydatków, subwencje dla wydawców poszły na pierwszy ogień. Ministerstwo podjęło decyzję o zawieszeniu wsparcia finansowego podręczników akademickich.
informacja na ten temat dotarła do wydawców w końcu stycznia. W proteście Stowarzyszenia Wydawców Szkół Wyższych oraz Sekcji Wydawców Akademickich i Naukowych Polskiej Izby Książki przeciw wstrzymaniu dotacji dla podręczników, który 25 lutego przekazano na ręce prof. Barbary Kudryckiej, czytamy, że decyzja ta „spowoduje wstrzymanie wydania wielu niezbędnych podręczników, a także zapaść lub nawet upadek wyspecjalizowanych wydawnictw naukowych i niepowetowane straty dla nauki polskiej”. Wydawcy czuli się zaskoczeni, że ministerstwo złamało słowo, które dało niecałe trzy miesiące wcześniej.
Tymczasem proces subwencjonowania był już zaawansowany i to nie tylko ze strony wydawców, którzy złożyli wnioski o dofinansowanie podręczników, ale także Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego, które zdążyło je ocenić i przyznać punktacje poszczególnym projektom. Na podstawie informacji o wycenie projektów, którą otrzymali z ministerstwa, wydawcy uruchomili proces wydawniczy,
licząc na dotacje.
Wydawnictwo Naukowe Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza odebrało informację, że 9 zgłoszonych do finansowania tytułów otrzymało wysoką punktację. Spodziewało się dotacji w wysokości kilkuset tysięcy złotych. Teraz nie wie, co z tymi tytułami zrobić.
Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego złożyło 68 wniosków o dofinansowanie podręczników akademickich. Ponad 20 uzyskało najwyższą liczbę punktów. Na podstawie tej informacji podpisano umowy z zagranicznymi wydawcami, właścicielami praw autorskich oraz z tłumaczami, którzy rozpoczęli pracę. Wydawnictwo spodziewało się dotacji w wysokości ok. 800 tys. zł. Decyzja o wstrzymaniu finansowania podręczników była ogromnym zaskoczeniem, bo wydawnictwo już ponosiło koszty związane z ich publikacją. Łukasz Kocój, dyrektor oficyny UJ, informuje, że samo przygotowanie wniosków oznacza wydatek około 80 tys. zł, na co składa się m.in. koszt recenzji dołączanych
do wniosku o subwencję.
11 marca, podczas spotkania z min. Witoldem Jurkiem, przedstawiciele SWSW i PIK (na fot.) dowiedzieli się, że dotacje są na razie wstrzymane, a ostateczne decyzje zostaną podjęte na przełomie maja i czerwca. To jednak trochę za późno. Stowarzyszenie wciąż chce rozmawiać z min. Barbarą Kudrycką, co może świadczyć o optymizmie wydawców.
Gdyby nie doszło do wznowienia subwencjonowania podręczników akademickich, dyrektor Wydawnictwa UJ widzi dwie możliwości: „Albo wydamy książki ze stratą, albo zrezygnujemy z wydania, ponosząc koszty wynikające z zerwania kontraktów”. Zdaniem Ł. Kocója, koszty związane z uruchomieniem procesu wydawniczego mogą wynieść od 100 do 200 tys. zł, zależnie od tego, jak w tej sytuacji zachowają się partnerzy handlowi wydawnictwa.
Piotr Kieraciński
ogólnopolski miesięcznik